Onkruid tussen tegels verwijderen zonder gif: 7 methodes die écht werken

Onkruid tussen je tegels haal je zonder gif het best weg met een combinatie van wieden (voegenkrabber) voor de wortel en heet water of een onkruidbrander voor het snelle werk. Chemisch spuiten met Roundup mag als particulier sowieso niet meer: glyfosaat is op verharding verboden sinds 2017 en in de hele tuin sinds maart 2022. En let op: die “natuurlijke” tips met azijn en zout zijn géén goed idee, ze zijn zelfs niet toegestaan én slecht voor je bodem. In dit artikel zet ik de 7 methodes die wél werken op een rij, met kosten, tijd en hoe vaak je moet herhalen, plus hoe je voorkomt dat het onkruid terugkomt.

Eerst dit: gif mag toch niet meer

Even de stand van zaken, want dit bepaalt waarom je hier bent.

Chemische onkruidbestrijders zijn voor particulieren praktisch van tafel. Glyfosaat (het spul in Roundup) is verboden op verharding zoals terrassen, opritten en tegelpaden sinds 2017. In maart 2022 is dat verbod uitgebreid naar de rest van je tuin en je gazon.

Dus of je nou wilt of niet: het gaat zonder gif. Goed nieuws is dat de alternatieven prima werken, mits je weet wat je doet. En dat “wat je doet” is precies waar de meeste mensen de fout in gaan.

De grote fout: azijn en zout

Je vindt online overal het advies om onkruid te lijf te gaan met schoonmaakazijn of een handje zout. Klinkt lekker natuurlijk, toch? Nou. Doe het niet.

Waarom zout niet: zout blijft jarenlang in de grond zitten. Je bodem wordt er onvruchtbaar van, ook voor de planten die je wél wilt. Het spoelt uit naar het grondwater, tast beton aan, en tuinvogels die uit een zoute plas drinken worden er ziek van. Je lost een klein probleempje op en creëert een groot probleem.

Waarom azijn niet: azijn verbrandt alleen het blad. De wortel overleeft, dus het onkruid staat er een week later gewoon weer. En de milieuschade is fors. Onderzoek (via RIVM en Velt) laat zien dat er al risico is voor naburige planten vanaf 6,6% azijnzuur, voor waterorganismen vanaf 36% en voor bodemleven vanaf 54%. Dat bodemleven, dat zijn je wilde bijen en graafwespen. Die wil je niet weghebben.

En dan het juridische stuk, dat bijna niemand erbij vertelt. In Nederland mag je alleen middelen tegen onkruid gebruiken die zijn toegelaten door het Ctgb (het college dat bestrijdingsmiddelen beoordeelt). Keukenzout en schoonmaakazijn staan niet op die lijst. Ze inzetten als onkruidbestrijder is daarmee gewoon niet toegestaan, aldus ook de NVWA en Milieu Centraal.

Kortom: azijn en zout zijn geen milieuvriendelijk trucje, maar een schijnoplossing die je bodem, je dieren en de wet tegen je in het harnas jaagt. Hieronder de methodes die wél deugen.

De 7 methodes zonder gif op een rij

Elke methode heeft z’n plek. De ene is snel, de andere pakt de wortel, de derde is gratis. Hier eerst het overzicht, daarna leg ik ze stuk voor stuk uit.

1. Wieden met een voegenkrabber

De klassieker, en niet voor niets de duurzaamste. Een voegenkrabber met een haakvormig uiteinde haakt de plant inclusief wortel uit de voeg. Komt de penwortel mee, dan is die plant echt weg, geen hergroei.

Geen krabber in huis? Een stok met een dikke spijker erdoor doet hetzelfde. Fred-budget.

Nadeel: het is knielwerk en het kost tijd. Maar op lange termijn is het de goedkoopste en effectiefste manier, zeker als je het regelmatig doet en het onkruid nog jong is.

2. De onkruidborstel

Een stevige stalen voegenborstel op een steel, of een elektrische/accu-versie. Je werkt staand en schrobt het onkruid uit de voeg. Prettig voor je rug en snel over een groot terras.

Let op één ding: borstel niet te fanatiek. Ga je te hard, dan open je de voegen en maak je het tegeloppervlak poreus. En juist in open, poreuze voegen zet groene aanslag en nieuw onkruid zich sneller vast. Je zaagt dan aan de tak waarop je zit.

De borstel pakt bovendien niet de wortel, dus reken op herhaling elke paar weken.

3. Kokend en heet water

Simpel, gratis en verrassend effectief. Kokend water beschadigt de plantcellen direct en laat, anders dan gif, geen enkele schadelijke rest achter in de grond.

De slimste variant: gooi je onkruid geen vers gekookt water over, maar gebruik het restwater van je pasta, aardappels of groente. Dat water heb je toch al warm gemaakt, dus het kost je niks extra en geen druppel gas erbij. Giet het gericht, alleen op het onkruid, niet over je borders.

Bij deze thuis-methode raak je vooral de bovengrondse delen, dus herhaal een paar keer per seizoen. Professionele heetwatertechniek gaat dieper en bereikt ook de fijne wortels, maar die apparatuur heb je thuis niet nodig.

4 en 5. De onkruidbrander (gas of elektrisch)

Een brander verhit de plant zo kort dat de cellen barsten. Je hoeft het onkruid niet echt te verbranden of zwart te blakeren: een paar seconden hitte is genoeg, daarna droogt de plant binnen enkele uren vanzelf uit. Zwaai er dus rustig overheen, blijf niet stilstaan.

Er zijn twee smaken. De gasbrander (met patroon of fles) is de bekende. De elektrische heteluchtbrander doet hetzelfde met hete lucht in plaats van vlam, is wat milieuvriendelijker en even effectief. Geen open vlam, dus wat veiliger bij droogte.

Belangrijk om te weten: een brander doodt alleen wat je ziet, niet de wortel. De eerste plantjes staan er na zo’n twee weken weer. Wil je de wortel echt uitputten, dan zijn 3 à 4 rondes nodig met steeds ongeveer twee weken ertussen. Elke keer heeft de plant minder reserves, tot hij het opgeeft.

6. Hogedrukreiniger

Snel en het maakt je tegels meteen schoon van aanslag. Maar er zit een adder onder het gras: de harde straal spuit je voegen open en maakt het tegeloppervlak poreus. Resultaat is dat groene aanslag en onkruid daarna juist sneller terugkomen. Gebruik hem dus met mate, en vul je voegen daarna weer aan (zie preventie hieronder).

7. Zelfgemaakte zeepspray

Voor de liefhebber: 10 gram biologisch afbreekbare, fosfaatvrije zeep opgelost in 2,5 liter water, in een plantenspuit. Dit werkt op het blad, niet op de wortel, dus ook hier geldt: herhalen. Een prima aanvulling, geen wondermiddel.

Veiligheid bij de onkruidbrander: de checklist

Een brander is vuur (of gloeiend hete lucht) op je terras. Neem het serieus, want een terrasbrandje slaat zo over naar een droge heg of houten schutting. Loop dit even langs voor je begint:

• Alleen op een droge, windstille dag. Wind blaast de hitte naar plekken waar je hem niet wilt.
• Nooit tijdens droogte of een stookverbod. Check dat even als het lang niet geregend heeft.
• Houd water of een blusdeken bij de hand. Altijd. Kost niks, scheelt paniek.
• Blijf uit de buurt van brandbaar spul. Houten schutting, droge heg, gevelbeplanting, tuinmeubels: houd afstand.
• Zwaai, sta niet stil. Een paar seconden per plant is genoeg. Langer is zonde van je gas en geeft brandgevaar.
• Laat kinderen en huisdieren binnen. Een brander en de tegels blijven daarna nog even heet.

Slim: welke aanpak bij welk onkruid?

Niet elk onkruid vraagt hetzelfde. Een detail dat vrijwel niemand noemt, maar dat je veel herhaalwerk scheelt.

Diepe penwortelaars (paardenbloem, distel) hebben één lange wortel die diep de voeg in gaat. Branden of heet water helpt hier weinig, want de wortel loopt gewoon weer uit. Deze wieden of steken met de krabber, en het liefst na een regenbui als de grond zacht is, dan komt de hele wortel mee.

Ondiepe sprietjes, mos en zaailingen zitten los in de voeg. Die pak je juist prima met de brander, heet water of de borstel. Snel werk.

Beste moment: wied na een stevige regenbui, dan glijden de wortels het makkelijkst uit de vochtige voeg. En begin vroeg in het seizoen, als het onkruid nog jong en ondiep geworteld is. Hoe eerder, hoe minder werk.

Voorkomen is beter: onkruid terugkomen tegengaan

Al dat weghalen is dweilen met de kraan open als je de voegen open laat. Met wat preventie houd je het onkruid structureel klein.

• Vul je voegen met onkruidwerend voegzand. Dit polymeerzand verhardt licht, remt kiemend onkruid en blijft toch waterdoorlatend. Het beste wapen dat je hebt.
• Leg worteldoek onder nieuwe bestrating. Doe je toch een terras opnieuw, leg dan (biologisch afbreekbaar) worteldoek onder de zandlaag.
• Veeg regelmatig. Zaad dat zich niet kan vestigen, wordt geen onkruid. Een bezem is je goedkoopste onderhoudsgereedschap.
• Zorg voor goede afwatering. Plassen en vocht in de voegen is een uitnodiging voor mos en onkruid.
• Overweeg minder tegels, meer groen. Milieu Centraal adviseert de verharding beperkt te houden. Een border of bodembedekker op de plek van een paar tegels geeft minder onkruid én helpt tegen wateroverlast en hitte in de zomer. Twee vliegen in één klap.

Veelgemaakte fouten

• Azijn of zout gebruiken. Werkt niet op de wortel, beschadigt je bodem en is niet toegestaan. Gewoon niet doen.
• Eén keer branden en klaar denken. Zonder herhaling loopt de wortel binnen twee weken weer uit.
• Te hard borstelen of hogedrukspuiten. Je opent de voegen en versnelt juist de hergroei.
• Wieden op keiharde, droge grond. De wortel breekt af en blijft zitten. Wacht op een regenbui.
• De brander gebruiken bij droogte of wind. Brandgevaar. Kies een windstille dag na regen.
• Alleen bestrijden, nooit voorkomen. Zonder onkruidwerend voegzand blijf je eeuwig aan de gang.

Veelgestelde vragen

Helpt azijn echt tegen onkruid tussen tegels?

Kort: nee, niet echt. Azijn verbrandt alleen het blad, de wortel overleeft en het onkruid staat er binnen een week weer. Bovendien is azijn schadelijk voor bodemleven en waterorganismen en is het als onkruidbestrijder niet toegestaan in Nederland. Kies liever voor wieden of heet water.

Is zout een goed alternatief voor gif?

Nee. Zout blijft jarenlang in de grond, maakt je bodem onvruchtbaar, spoelt uit naar het grondwater en is schadelijk voor tuinvogels. Net als azijn is het bovendien niet toegelaten als onkruidbestrijder. De schade is groter dan het probleem dat je oplost.

Mag ik als particulier nog Roundup of glyfosaat gebruiken?

Nee. Glyfosaat is voor particulieren verboden op verharding (terras, oprit, tegelpaden) sinds 2017 en in de rest van de tuin en op het gazon sinds maart 2022. Je bent dus aangewezen op de gifvrije methodes uit dit artikel.

Wat is de snelste manier om onkruid tussen tegels weg te krijgen?

Een onkruidbrander of heteluchtbrander geeft het snelste zichtbare resultaat: een paar seconden hitte en de plant droogt binnen uren uit. Wil je dat het écht wegblijft, dan is wieden met een voegenkrabber (wortel en al) op termijn effectiever. De beste aanpak combineert beide.

Komt onkruid terug na branden of kokend water?

Ja, na één behandeling wel. Branden en heet water doden de bovengrondse plant, maar niet de wortel. Die loopt na ongeveer twee weken weer uit. Reken op 3 à 4 rondes met steeds twee weken ertussen om de wortel uit te putten. Bij wieden met de wortel eraan is herhaling meestal niet nodig.

Onkruidbrander of heet water: wat is beter?

De brander werkt sneller en over een groot oppervlak. Heet water (zeker het gratis restwater van je pasta of groente) is goedkoper, energieneutraal en veiliger, want geen vlam. Voor de meeste tuinen is heet water de nuchtere keuze; heb je veel verharding, dan is een brander handiger. Beide vragen herhaling.

Hoe voorkom ik dat onkruid terugkomt tussen mijn tegels?

Vul de voegen met onkruidwerend voegzand, veeg regelmatig zodat zaad zich niet vestigt, en zorg voor goede afwatering. Leg je nieuwe bestrating, gebruik dan worteldoek eronder. En overweeg om een paar tegels te vervangen door groen: minder verharding betekent minder onkruid en beter tegen wateroverlast en hitte.

Zelf aan de slag in de tuin

Onkruid tussen je tegels de baas blijven hoeft geen gif en geen gedoe te zijn. Een voegenkrabber, wat restwater uit de keuken en de juiste voegvulling brengen je een heel eind. En het beste: je bodem, je bijen en je buurtvogels blijven gezond.

Wil je meer tuinklussen met een duidelijke stap-voor-stap aanpak en precieze maten? Bij Freds Bouwtekeningen vind je uitgewerkte bouwtekeningen voor je tuin en terras, zodat je zonder giswerk aan de slag kunt.

Veel klusplezier.

Fred