Een schommel zelf plaatsen kost gemiddeld €150 tot €600 aan materiaal, afhankelijk van of je een kant-en-klaar frame koopt of het schommelframe zelf bouwt uit hout. Een vergelijkbare schommel laten plaatsen door een hovenier kost €400 tot €1.200. Zelf doen bespaart geld en is een van de leukere klussen — maar onderschat de veiligheid niet. Een slecht verankerd frame, te weinig valdemping of een verkeerde ophanging kan tot serieuze ongelukken leiden. In deze handleiding lees je alles over materialen, veiligheidszones, fundatie en volg je een compleet stappenplan.
- Wat kost een schommel plaatsen? Zelf doen vs laten doen
- Veiligheidszones en normen
- Ondergrond en valdemping
- Type schommelframe kiezen
- Schommelzitje kiezen
- Houtsoorten voor een schommelframe
- Benodigde materialen en gereedschap
- Stappenplan: schommel plaatsen in 10 stappen
- Veelgemaakte fouten bij schommel plaatsen
- Onderhoud van een houten schommel
- Veelgestelde vragen over schommel plaatsen
- Bouwtekeningen en handleidingen
Wat kost een schommel plaatsen? Zelf doen vs laten doen
Kostenvergelijking
| Zelf doen (materiaal) | Kant-en-klaar kopen + zelf plaatsen | Laten plaatsen (arbeid + materiaal) | |
|---|---|---|---|
| Enkele schommel (1 zitje) | €100 – €250 | €150 – €350 | €400 – €700 |
| Dubbele schommel (2 zitjes) | €200 – €450 | €250 – €500 | €500 – €900 |
| Schommelframe met glijbaan | €350 – €600 | €400 – €800 | €700 – €1.200 |
| Nestschommel (rond, 100 cm) | €250 – €500 | €300 – €550 | €500 – €900 |
Kostenopbouw zelf bouwen (dubbele schommel)
| Kostenpost | Geschatte kosten |
|---|---|
| Houten palen (2x A-frame, 4 palen + 1 ligger) | €80 – €180 |
| Schommelbeslag (A-frame hoeken, ophangogen) | €30 – €60 |
| Schommelzitjes (2 stuks) + kettingen | €40 – €100 |
| Beton voor fundatie (4 gaten) | €30 – €50 |
| Grondankers of paalhouders | €20 – €50 |
| Schroeven, bouten, ringen | €15 – €30 |
| Valdemping (rubber tegels of zand) | €50 – €200 |
| Totaal | €265 – €670 |
Veiligheidszones en normen
De veiligheidszone rondom een schommel
Een schommel heeft een vrije val- en uitloopzone nodig. De Europese norm (EN 1176 voor openbare speeltoestellen, EN 71 voor thuisgebruik) geeft richtlijnen:
| Zone | Afmeting | Toelichting |
|---|---|---|
| Zijwaarts (links en rechts) | Minimaal 200 cm vanaf het midden van het zitje | Zo kan een kind dat van de schommel valt of springt veilig landen |
| Voor en achter (schommelrichting) | Minimaal 350 cm vanaf het ophangpunt, in beide richtingen | Bij een kettinglengte van 200 cm. Langer = grotere zone |
| Tussen twee zitjes | Minimaal 60 cm | Voorkomt botsingen |
| Hoogte ophangpunt | 200-250 cm voor kinderen, 250-300 cm voor volwassenen | Te hoog = onveilig, te laag = oncomfortabel |
Berekening veiligheidszone
Formule voor de uitloopzone (voor en achter):
Uitloopzone = schommellengte (ketting) + 175 cm
Bij een kettinglengte van 200 cm: 200 + 175 = 375 cm in beide richtingen. Dat betekent dat je schommel minimaal 7,5 meter vrije ruimte nodig heeft in de schommelrichting.
Totale benodigde ruimte (voorbeeld dubbele schommel):
– Breedte: framelengte (±300 cm) + 2x 200 cm = 700 cm
– Diepte: 2x 375 cm = 750 cm
Belangrijk: de veiligheidszone moet vrij zijn van hekken, muren, bomen, stenen randen en andere obstakels.
Ondergrond en valdemping
Waarom valdemping essentieel is
Een kind dat van een schommel valt op een hoogte van 2 meter raakt de grond met een kracht die botbreuken, hersenschudding of erger kan veroorzaken. De juiste ondergrond dempt deze val.
Valdempende materialen
| Materiaal | Prijs | Valhoogte (max.) | Onderhoud | Kenmerk |
|---|---|---|---|---|
| Rubberen valtegels | €25 – €50 per m² | Tot 300 cm (bij 4,5 cm dikte) | Vrijwel geen | Duurzaam, netjes, simpel te leggen |
| Speelzand (gewassen) | €3 – €6 per m² (20 cm dik) | Tot 200 cm | Regelmatig aanvullen, onkruid | Goedkoop, natuurlijk, kinderen spelen ermee |
| Houtsnippers (gecertificeerd) | €5 – €10 per m² (30 cm dik) | Tot 300 cm (bij 30 cm dikte) | Jaarlijks aanvullen | Natuurlijk, goede demping |
| Kunstgras met ondervloer | €30 – €60 per m² | Tot 150-200 cm (afhankelijk van ondervloer) | Weinig | Netjes, maar beperkte valdemping zonder dikke ondervloer |
| Gras | €0 | Tot 100 cm (droog gras) | Maaien | Onvoldoende demping bij valhoogte > 1 meter |
Aanbeveling: rubberen valtegels van 4-4,5 cm dik. Ze bieden uitstekende demping tot 3 meter valhoogte, vragen geen onderhoud en liggen netjes in de tuin. Leg ze op een vlak, gedraineerd oppervlak.
Budgetkeuze: speelzand in een bak van 20-30 cm diep. Goedkoop en effectief, maar je moet het jaarlijks aanvullen en het wordt een kattenbak als je geen afdekking gebruikt.
Niet gebruiken als valdemping: betontegels, grind, bestrating, aarde of klinkers. Deze materialen bieden geen enkele demping.
Type schommelframe kiezen
A-frame (het meest populair)
Twee schuine palen aan elke kant vormen een A-vorm, met een dwarsbalk ertussenin. Dit is het meest stabiele en meest gebruikte frame. De A-vorm spreidt de krachten en voorkomt dat het frame heen en weer wipt. Geschikt voor 1-3 zitjes.
Rechte palen met schoren
Twee rechte palen met een dwarsbalk, verstevigd met diagonale schoren. Minder stabiel dan een A-frame, maar neemt minder ruimte in beslag. Geschikt voor 1-2 zitjes in een smallere tuin. De schoren moeten stevig bevestigd zijn — zonder schoren klapt het frame als een kaartenhuis in elkaar.
Portaalframe (industrieel)
Twee rechte staanders met een dwarsbalk, zonder A-vorm. Wordt vaak gebruikt bij metalen schommels. Bij hout moet je dit type extra stevig verankeren in beton, want er is geen zijwaartse stabiliteit. Niet aanbevolen voor zelfbouw in hout.
Nestschommel frame
Een nestschommel (de grote ronde schommel waarop kinderen kunnen liggen) heeft een steviger frame nodig dan een gewone schommel. De krachten zijn groter omdat er meerdere kinderen tegelijk op kunnen. Gebruik minimaal 10×10 cm palen en een dwarsbalk van 12×12 cm of een ronde paal van 12 cm doorsnee.
Schommelzitje kiezen
| Type zitje | Leeftijd | Prijs | Kenmerk |
|---|---|---|---|
| Babyzitje (met beugel) | 6 maanden – 3 jaar | €15 – €35 | Beveiligingsbeugel voorkomt eruit vallen |
| Vlak zitje (rubber/kunststof) | 3 – 12 jaar | €8 – €20 | Standaard schommelzitje |
| Flex zitje (halfzacht rubber) | 3 – 14 jaar | €15 – €30 | Comfortabeler, minder risico op blessure bij aanraking |
| Nestschommel (rond, 100 cm) | 3 – 99 jaar | €30 – €80 | Groot, rond zitje, meerdere kinderen tegelijk |
| Bandzitje (autoband) | 5 – 14 jaar | €20 – €40 | Stoer, stevig, klassiek |
Let op bij kettingen: gebruik altijd korte-schakel ketting met kunststof coating in de grijpzone (het stuk dat kinderen vasthouden). Ongecoate ketting kan vingertjes beknellen en wordt in de winter ijskoud.
Houtsoorten voor een schommelframe
| Houtsoort | Prijs per paal (300 cm, 9×9 cm) | Duurzaamheid buiten | Behandeling nodig | Geschikt voor |
|---|---|---|---|---|
| Vuren (geïmpregneerd) | €10 – €20 | 10-15 jaar | Geïmpregneerd geleverd, eventueel extra beits | Budgetschommels, meest gebruikt |
| Douglas | €15 – €30 | 15-20 jaar | Olie of beits (optioneel) | Mooie uitstraling, natuurlijk duurzaam |
| Lariks | €18 – €35 | 15-25 jaar | Geen behandeling nodig | Premium keuze, grijst mooi |
| Robinia (acacia) | €25 – €45 | 25+ jaar | Geen behandeling nodig | Speeltoestellen, professionele keuze |
| Eiken | €25 – €50 | 20-25 jaar | Olie of onbehandeld | Sterk, zwaar, premium |
Beste keuze: geïmpregneerd vurenhout (druk geïmpregneerd, klasse 4). Goedkoop, overal verkrijgbaar en gaat 10-15 jaar mee. De groene kleur vervaagt naar grijs na 1-2 jaar.
Premium keuze: robinia. Dit hout wordt specifiek gebruikt voor professionele speeltoestellen in parken en scholen. Het is extreem hard, duurzaam en splintert nauwelijks. Nadeel: lastig te bewerken en duurder.
Paalafmetingen
| Onderdeel | Minimale afmeting | Aanbevolen |
|---|---|---|
| A-frame palen | 7×7 cm | 9×9 cm of 10×10 cm |
| Dwarsbalk (ligger) | 7×14 cm of 9×9 cm | 9×14 cm of 12×12 cm (ronde paal) |
| Lengte palen (bij 250 cm hoog frame) | 320 cm (70 cm in de grond) | 350 cm (veiligere verankering) |
Benodigde materialen en gereedschap
Materialen (dubbele schommel, A-frame, 250 cm hoog)
| Onderdeel | Aantal | Afmeting | Geschatte kosten |
|---|---|---|---|
| Palen (A-frame) | 4 | 9×9 cm, 350 cm lang | €40 – €80 |
| Dwarsbalk (ligger) | 1 | 9×14 cm, 300 cm lang | €25 – €50 |
| A-frame beslag (verstelbaar) | 2 sets | — | €20 – €40 |
| Schommelhaak met lager (draaibaar) | 2 stuks | M12 doorboorbout | €15 – €30 |
| Schommelketting (gegalvaniseerd) | 4x 250 cm | Korte schakel, geen vingerknelpunten | €30 – €60 |
| Schommelzitjes (rubber of kunststof) | 2 stuks | — | €20 – €50 |
| Draadstangen + moeren + ringen (M12) | Voor ophangpunten | — | €10 – €20 |
| Beton (droogstortbeton) | 4 zakken à 25 kg | — | €20 – €30 |
| Grind (drainage onder betonblokken) | 4x 10 liter | — | €5 – €10 |
| Houtschroeven (8×120 mm) | 16 stuks | — | €10 – €15 |
Gereedschap
| Gereedschap | Noodzakelijk |
|---|---|
| Schep / grondboor | Ja |
| Accuboormachine + lange houtboren (12 mm) | Ja |
| Waterpas (120 cm) | Ja |
| Meetlint (5m) | Ja |
| Ringsleutels (M12) | Ja |
| Handcirkelzaag of handzaag | Ja |
| Klemmen | Handig |
| Emmer + water (voor beton mengen) | Ja |
Stappenplan: schommel plaatsen in 10 stappen
Stap 1: Kies de locatie
Kies een vlak stuk tuin met voldoende ruimte voor de veiligheidszone. Controleer of er geen kabels, leidingen of boomwortels in de grond zitten (bel gratis het Kadaster: 0800-0080). Vermijd plekken direct onder bomen — vallende takken zijn een risico.
Stap 2: Markeer de positie
Markeer op de grond waar de vier palen komen. Meet de afstanden nauwkeurig: de onderkant van de A-frames moet de juiste breedte hebben om stabiel te staan. Een goede verhouding: de onderkant van het A-frame is 60-70% van de hoogte. Bij een frame van 250 cm hoog: palen onderaan 150-175 cm uit elkaar (per A-frame).
Stap 3: Graaf de paalgaten
Graaf vier gaten van minimaal 60-70 cm diep en 30×30 cm breed. Dieper is beter — hoe dieper de paal, hoe stabieler het frame. Gooi 10 cm grind op de bodem van elk gat voor drainage.
Stap 4: Monteer de A-frames
Bevestig twee palen aan een A-frame beslag (bovenkant). Doe dit liggend op de grond. Controleer dat de hoek symmetrisch is en de onderkant de juiste breedte heeft. Herhaal voor het tweede A-frame.
Stap 5: Bevestig de dwarsbalk
Leg de dwarsbalk op de bovenkant van de twee A-frames. Boor gaten door de balk en de palen. Bevestig met doorboorbotuen (M12) met ring en moer. Gebruik bij elk verbindingspunt minimaal twee bouten.
Stap 6: Boor de ophangpunten
Boor gaten in de dwarsbalk op de posities van de schommelzitjes. Houd minimaal 60 cm tussen de zitjes en minimaal 40 cm tussen het zitje en de paal. Monteer de schommelhaken (draaibare haken met lager) met draadstangen, ringen en moeren.
Stap 7: Richt het frame op en plaats in de gaten
Til het frame overeind (minimaal twee personen) en plaats de palen in de gaten. Controleer met een waterpas of de dwarsbalk waterpas ligt en of de A-frames loodrecht staan. Gebruik schoren (tijdelijke latten) om het frame recht te houden terwijl je het beton stort.
Stap 8: Stort de betonnen fundatie
Meng het droogstortbeton met water volgens de instructies. Giet het beton in de gaten rondom de palen. Vul tot 5-10 cm onder het maaiveld — de bovenkant dek je af met aarde of grind. Laat het beton minimaal 48 uur uitharden voordat je de schoren verwijdert. Niet gebruiken voordat het beton volledig is uitgehard (7 dagen).
Stap 9: Hang de schommelzitjes op
Bevestig de kettingen aan de schommelhaken. Hang de zitjes op de juiste hoogte: de onderkant van het zitje moet 35-45 cm boven de grond hangen voor kinderen van 3-10 jaar. Voor peuters: 25-30 cm. Controleer of de kettingen niet gedraaid zijn en of alle verbindingen stevig vastzitten.
Stap 10: Leg de valdemping aan
Leg de valdempende ondergrond aan in de volledige veiligheidszone. Bij rubberen tegels: leg ze op een vlak, verdicht zandbed. Bij speelzand: graaf een bak van 30 cm diep, leg antiworteldoek op de bodem en vul met gewassen speelzand. Bij houtsnippers: minimaal 30 cm dik aanbrengen.
Veelgemaakte fouten bij schommel plaatsen
1. Geen of onvoldoende verankering
Een schommelframe dat alleen op de grond staat zonder fundatie wipt om bij stevig schommelen of wind. Betoneer de palen altijd minimaal 60 cm diep. Grondankers zijn een alternatief bij kant-en-klare frames, maar minder stabiel dan beton.
2. Geen valdemping
Gras is geen valdemping boven 1 meter valhoogte. Een kind dat van 2 meter op gras valt kan een gebroken arm of hersenschudding oplopen. Investeer in rubberen tegels, speelzand of houtsnippers.
3. Te weinig ruimte rondom de schommel
Een schommel tegen een schutting op 2 meter afstand is gevaarlijk. Kinderen springen van schommels — naar voren en naar achteren. Houd minimaal 3,5 meter vrije ruimte in de schommelrichting.
4. Verkeerde kettingen of touwen
Gebruik altijd korte-schakel ketting (geen lange schakels waar vingertjes in bekneld raken) of speciaal schommeltouw. Gewoon touw slijt, rekt uit en breekt. Gegalvaniseerde korte-schakel ketting met kunststof coating is het veiligst.
5. Schommelhaken zonder lager
Gewone oogbouten als ophangpunt slijten snel door de draaiende beweging van de ketting. Gebruik schommelhaken met een ingebouwd kogellager — ze draaien soepel, slijten niet en kraken niet.
6. Onbehandeld hout in de grond
Onbehandeld vurenhout rot binnen 2-3 jaar weg in de grond. Gebruik geïmpregneerd hout (klasse 4 voor grondcontact) of bescherm de onderkant van de paal met bitumen of een paalhouder.
7. Bouten en moeren niet controleren
Schroef- en boutverbindingen op een schommel werken los door de constante beweging en trillingen. Controleer elke 2-3 maanden alle bouten en moeren. Draai ze aan waar nodig. Gebruik bij voorkeur borgmoeren (nylon-inlage) die niet vanzelf losdraaien.
Onderhoud van een houten schommel
Maandelijks
- Controleer alle verbindingen: bouten, moeren, schommelhaken, kettingen
- Check de kettingen op slijtage — vervang als de schakels dunner dan 4 mm zijn
- Controleer het zitje op scheuren of breuken
- Controleer de valdemping — vul zand of houtsnippers aan indien nodig
Jaarlijks
- Schuur en behandel het hout met een beits of olie (bij onbehandeld hout)
- Controleer de palen op rot, vooral bij de grondlijn — prik met een schroevendraaier in het hout. Gaat het er makkelijk in? Dan is het hout rot en moet de paal vervangen worden.
- Controleer of de palen nog stevig in het beton staan — probeer het frame heen en weer te bewegen
- Vervang onderdelen die slijtage vertonen: kettingen, zitjes, ophangogen
Na de winter
- Controleer extra goed op vorstschade aan het beton en de houten verbindingen
- Rubberen valtegels kunnen door vorst verschuiven — leg ze terug op hun plek
- Smeer de schommelhaken in met een druppel WD-40 of siliconenspray
Veelgestelde vragen over schommel plaatsen
Hoeveel kost het om zelf een schommel te plaatsen?
Een enkele schommel kost €100 tot €250 aan materiaal als je het frame zelf bouwt. Een dubbele schommel kost €200 tot €450. Een kant-en-klaar frame kopen en zelf plaatsen kost €150 tot €500. Laten plaatsen door een hovenier kost €400 tot €1.200.
Hoe diep moet ik de palen ingraven?
Minimaal 60 cm, beter 70-80 cm. Hoe dieper, hoe stabieler. De palen worden in beton gezet. Laat het beton minimaal 48 uur uitharden voor gebruik, en 7 dagen voor volledig gebruik.
Heb ik een vergunning nodig voor een schommel?
In Nederland heb je voor een schommel in je eigen tuin geen vergunning nodig, mits het toestel niet hoger is dan 3 meter. Check wel de regels van je VvE als je in een appartementencomplex woont met gedeelde tuin.
Welk hout is het beste voor een schommelframe?
Geïmpregneerd vurenhout (druk geïmpregneerd, klasse 4) is de beste prijs-kwaliteit keuze. Het gaat 10-15 jaar mee en is overal verkrijgbaar. Voor langere levensduur kies je robinia of lariks — die gaan 20-25 jaar mee zonder behandeling.
Hoe hoog moet een schommel zijn?
Het ophangpunt zit ideaal op 200-250 cm hoogte voor kinderen van 3-12 jaar. Het zitje hangt dan op 35-45 cm boven de grond. Voor volwassenen is 250-300 cm beter. Houd er rekening mee dat de veiligheidszone groter wordt naarmate de schommel hoger is.
Bouwtekeningen en handleidingen
Wil je direct aan de slag met professionele bouwtekeningen en stap-voor-stap handleidingen? Bekijk het complete bouwtekeningenpakket op fredsbouwtekeningen.nl — met duizenden tekeningen voor elk doe-het-zelf project.
