Een slimme thermostaat installeren is een van de snelste manieren om je gasrekening omlaag te krijgen. We praten over 15 tot 30 procent besparing per jaar. Bij een gemiddeld gasverbruik is dat zo’n 270 tot 540 euro die je in je zak houdt. Elk jaar weer.
En het mooiste? Je hangt hem zelf op. Geen installateur nodig, geen gedoe. In dit artikel loop ik alles met je door: welke thermostaat bij jou past, wat het kost, hoe je hem zelf monteert, en wanneer je de aanschaf hebt terugverdiend.
- Wat is een slimme thermostaat eigenlijk?
- OpenTherm vs on/off: dit wil je weten
- Slimme thermostaten vergeleken: Nest, Tado, Toon en meer
- Welke verwarmingssystemen zijn compatibel?
- Slimme thermostaat zelf installeren: stap voor stap
- Slimme functies die het verschil maken
- Kosten vs besparing: de rekening
- Subsidie voor slimme thermostaten in 2026
- Veelgemaakte fouten
- Veelgestelde vragen
Wat is een slimme thermostaat eigenlijk?
Een slimme thermostaat vervangt dat oude kastje aan je muur. Maar in plaats van een simpele draaischijf of een paar knoppen, krijg je een apparaat dat via wifi met je telefoon verbonden is. En dat is waar de magie zit.
Zo’n ding houdt namelijk bij wanneer je thuis bent, checkt het weerbericht, en leert van je gedrag. In plaats van dat de kachel blind om 7 uur ’s ochtends aanslaat, ook op dagen dat je niet thuis bent, past een slimme thermostaat zich automatisch aan.
Hoe bespaart dat 15 tot 30 procent op gas?
De besparing komt uit drie hoeken:
Automatische schema’s. De thermostaat leert wanneer je thuis bent en wanneer niet. Na een week of twee past hij het verwarmingsschema automatisch aan. Geen verwarming meer voor een leeg huis.
Geofencing. Via de GPS op je telefoon weet de thermostaat of je onderweg naar huis bent. Pas als je in de buurt komt, gaat de verwarming aan. En als je de deur uitgaat, schakelt hij terug. Simpel en briljant.
Weervoorspelling. Slimme thermostaten kijken naar de buitentemperatuur. Op een onverwacht warme dag in maart hoeft de verwarming niet vol aan te staan. Dat regelt de thermostaat voor je.
Daarnaast heb je via de app altijd overzicht. Je ziet precies hoeveel gas je verbruikt, per dag, per week, per maand. Dat bewustzijn alleen al zorgt ervoor dat mensen minder stoken. Het Milieu Centraal onderzoek bevestigt dat een slimme thermostaat in combinatie met bewust stookgedrag tot 20-30% gasbesparing oplevert.
OpenTherm vs on/off: dit wil je weten
Dit is het belangrijkste technische punt. En eigenlijk is het simpeler dan het klinkt.
Je ketel werkt op een van twee manieren:
On/off (aan/uit). De ketel staat aan of uit. Niks ertussenin. De thermostaat zegt: “het is te koud, ga branden.” De ketel gaat vol aan op 100%. Warm genoeg? Ketel uit. Dit is de oude manier. Vergelijk het met autorijden in de stad: constant gas geven en remmen. Niet zuinig.
OpenTherm. De ketel kan moduleren. Hij past zijn vermogen aan. Als het bijna warm genoeg is, brandt de ketel op 30% in plaats van 100%. Dat is veel zuiniger, want de ketel draait langer op lage temperatuur. Zoals op de snelweg cruise control rijden. Lekker constant, lekker zuinig.
De extra besparing van OpenTherm bovenop de slimme thermostaat is 5 tot 15 procent. Dus als je ketel OpenTherm ondersteunt, wil je een thermostaat die dat ook doet. Alle thermostaten in dit artikel ondersteunen OpenTherm.
Hoe weet je of je ketel OpenTherm heeft? Kijk in de handleiding van je ketel, of zoek het modelnummer op. De meeste HR-ketels van na 2005 van merken als Remeha, Intergas, Nefit (Bosch), Vaillant en AWB ondersteunen het. Bij twijfel: kijk of er twee dunne draadjes naar je huidige thermostaat lopen. Twee draden = meestal OpenTherm-ready.
Slimme thermostaten vergeleken: Nest, Tado, Toon en meer
Er zijn een handvol merken die de Nederlandse markt domineren. Ik heb ze naast elkaar gezet.
Vergelijkingstabel
| Merk & Model | Prijs (ca.) | OpenTherm | Zelflerend | Geofencing | Kamersensoren | App-score |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Google Nest Learning | 249 euro | Ja | Ja | Ja | Ja (apart, 139 euro/stuk) | 4.3/5 |
| Tado V3+ | 199 euro | Ja | Nee (schema’s) | Ja | Ja (apart, 80 euro/stuk) | 4.1/5 |
| Netatmo | 179 euro | Ja | Nee (schema’s) | Ja (via app) | Ja (apart, 70 euro/stuk) | 3.9/5 |
| Honeywell Lyric T6R | 159 euro | Ja | Nee | Ja | Nee | 3.8/5 |
| ENECO Toon | 275 euro (of huur 3,50 euro/mnd) | Ja | Nee | Nee | Nee | 3.6/5 |
Per merk kort besproken
Google Nest Learning Thermostat. De bekendste slimme thermostaat op de markt. Leert je schema na een week of twee en past zich automatisch aan. Strak design, makkelijke installatie, werkt met Google Home. Nadeel: het is de duurste optie, en de kamersensoren kosten flink extra. Maar als je een thermostaat wilt die echt alles zelf regelt, is dit hem.
Tado V3+. Populair in Nederland en niet zonder reden. Uitstekende geofencing, OpenTherm-ondersteuning, en de optie om per kamer te regelen met extra sensoren. Iets minder “slim” dan de Nest omdat hij niet zelf leert. Je stelt schema’s in via de app. Maar die schema’s in combinatie met geofencing werken uitstekend. Beste prijs-kwaliteit als je multi-zone wilt.
Netatmo. De budgetvriendelijke keuze met goede specs. OpenTherm, geofencing via de app, en relatief goedkope kamersensoren. Werkt met Apple HomeKit, wat voor iPhone-gebruikers een groot pluspunt is. Het design is wat basic vergeleken met Nest of Tado, maar functionaliteit is prima.
Honeywell Lyric T6R. Solide merk, betrouwbare thermostaat. Geen kamersensoren, maar voor wie gewoon een goede slimme thermostaat wilt zonder poespas is dit een prima keuze. Geofencing werkt goed. De goedkoopste optie in dit overzicht.
ENECO Toon. Een apart verhaal. Toon is eigenlijk een energiemanager met thermostaatfunctie. Je ziet je verbruik van gas en stroom realtime. Nadeel: geen geofencing, niet zelflerend, en je betaalt relatief veel. Sinds Toon in 2024 is overgenomen door Homey is de toekomst onzeker. Voor wie puur een slimme thermostaat wilt, zijn er betere opties.
Welke verwarmingssystemen zijn compatibel?
Voordat je bestelt, wil je weten of de thermostaat werkt met jouw ketel. Het goede nieuws: de meeste moderne cv-ketels zijn gewoon compatibel. Maar er zijn wel verschillen.
| Verwarmingssysteem | Slimme thermostaat? | Aandachtspunten |
|---|---|---|
| HR-ketel met OpenTherm | Ja, alle merken | Beste combinatie, maximale besparing |
| HR-ketel zonder OpenTherm (on/off) | Ja, alle merken | Werkt, maar geen modulatie. Minder besparing |
| Stadsverwarming | Beperkt | Alleen als je een eigen thermostaat hebt. Check je leverancier |
| Warmtepomp | Ja, sommige merken | Tado en Netatmo hebben warmtepomp-modi |
| Vloerverwarming | Ja | Werkt prima. Stel de thermostaat in op trage responstijd |
| Oude ketel (VR, pre-2000) | Beperkt | On/off werkt meestal, OpenTherm vaak niet |
Kort gezegd: heb je een HR-ketel van na 2005? Dan kun je met elk merk uit de voeten. Heb je een warmtepomp of stadsverwarming? Check even de specificaties van het merk dat je op het oog hebt.
Slimme thermostaat zelf installeren: stap voor stap
En nu het leuke deel. Dit is echt een klusje van 30 tot 60 minuten. Geen loodgieter nodig, geen elektricien. Als je een lamp kunt ophangen, kun je dit.
Wat heb je nodig?
- Een kruiskopschroevendraaier
- Je nieuwe slimme thermostaat
- Je smartphone met de app van het merk al geinstalleerd
- Eventueel een boormachine (als de montageplaat op een andere plek komt)
Stap 1: Zet de verwarming uit
Draai de thermostaat laag en wacht tot de ketel stopt met branden. Dit is puur voorzorg. Er staan geen gevaarlijke spanningen op de draden naar je thermostaat (dat is 24V of minder), maar je wilt niet dat de ketel halverwege je klus aanslaat.
Stap 2: Oude thermostaat verwijderen
Draai de schroeven van je oude thermostaat los en trek hem voorzichtig van de muur. Je ziet nu twee of meer draden die uit de muur komen. Bij de meeste installaties zijn het er twee.
Belangrijk: maak een foto van de bedrading voordat je iets loskoppelt. Altijd doen. Zo kun je altijd terug als er iets misgaat. Koppel daarna de draden los van de oude thermostaat. De draden blijven uit de muur steken.
Stap 3: Montageplaat bevestigen
Elke slimme thermostaat wordt geleverd met een montageplaat (ook wel “backplate”). Schroef deze op de muur, op dezelfde plek als je oude thermostaat. De draadjes komen door het gat in de plaat.
Komt de nieuwe thermostaat op een andere plek? Dan moet je een nieuw gat boren. Maar in de meeste gevallen gebruik je gewoon de bestaande plek en schroefgaten.
Stap 4: Draden aansluiten
Dit klinkt spannender dan het is. Je sluit de twee draden aan op de aansluitpunten van de montageplaat. Bij OpenTherm maakt het niet uit welke draad op welk punt komt. Er is geen plus of min.
Bij een on/off-aansluiting is het ook twee draden, maar check even de handleiding van je thermostaat welke aansluiting de juiste is. Duw de draden stevig in de klemmetjes of schroef ze vast, afhankelijk van het type aansluiting.
Stap 5: Thermostaat op de plaat klikken
Klik of schuif de thermostaat op de montageplaat. Bij de Nest draai je hem erop, bij Tado klik je hem vast. De thermostaat start automatisch op.
Stap 6: App instellen en koppelen
Open de app op je telefoon en volg de stappen:
- Account aanmaken of inloggen
- Thermostaat toevoegen via wifi
- Type verwarmingssysteem selecteren (OpenTherm of on/off)
- Schema instellen (of laten leren bij de Nest)
- Geofencing activeren
Klaar. Vanaf nu regel je je verwarming via je telefoon, past de thermostaat zich aan aan jouw ritme, en bespaar je gas. Het hele proces duurt hooguit een uur, inclusief de app-setup.
Slimme functies die het verschil maken
Naast de basisfunctie heb je bij een slimme thermostaat een aantal features die je pas waardeert als je ze gebruikt.
Weekprogramma en schema’s
Je stelt per dag en per tijdblok in welke temperatuur je wilt. Doordeweeks om 6:30 de verwarming aan, om 8:00 terug naar 15 graden als je naar werk gaat, om 17:00 weer omhoog. In het weekend een ander schema. Dit alleen al scheelt een hoop gas ten opzichte van de hele dag 20 graden stoken.
Geofencing
De killer feature. Via de GPS van je telefoon weet de thermostaat of iedereen het huis uit is. Zo ja: verwarming omlaag. Iemand op weg naar huis? Verwarming gaat alvast aan. Je hoeft er niks voor te doen. Bij Tado en Nest werkt dit het beste. Vooral handig als je een onregelmatig schema hebt.
Kamersensoren (multi-zone)
Met extra sensoren regel je de temperatuur per kamer apart. De slaapkamer op 16 graden, de woonkamer op 20. Hiervoor heb je wel radiatorkranen per kamer nodig (bij Tado of Netatmo). De investering is hoger, maar de besparing ook. Je verwarmt alleen de kamers die je gebruikt. Bij een groter huis met veel kamers verdient zich dit snel terug.
Energierapportages
Je app laat zien hoeveel gas je verbruikt per dag, week en maand. Bij Toon zie je zelfs je stroomverbruik. Dit bewustzijn leidt aantoonbaar tot zuiniger stookgedrag. Mensen die hun verbruik zien, stoken minder. Simpel maar effectief.
Integratie met smart home
De meeste thermostaten werken met Google Home, Amazon Alexa, of Apple HomeKit. “Hey Google, zet de verwarming op 20 graden” werkt gewoon. Handig als je al andere smart home apparaten hebt draaien.
Kosten vs besparing: de rekening
Hier wordt het concreet. Wat kost het je, wat levert het op, en wanneer heb je de investering terugverdiend?
De berekening
Het gemiddelde Nederlandse huishouden verbruikt zo’n 1.050 m3 gas per jaar (2025/2026). Bij een gasprijs van rond de 1,70 euro per m3 is dat ongeveer 1.785 euro per jaar aan gaskosten.
| Besparingsscenario | Percentage | Besparing per jaar | Terugverdientijd (thermostaat van 250 euro) |
|---|---|---|---|
| Minimaal (je stookt al vrij zuinig) | 10-15% | 180 – 270 euro | 10-17 maanden |
| Gemiddeld (normaal stookgedrag) | 15-25% | 270 – 445 euro | 7-11 maanden |
| Maximaal (vaak niet thuis, onregelmatig schema) | 25-30% | 445 – 535 euro | 6-7 maanden |
Kostenvergelijking per merk
| Thermostaat | Aanschafprijs | Installatie (zelf) | Installatie (laten doen) | Jaarlijkse besparing (gem.) | Terugverdientijd |
|---|---|---|---|---|---|
| Google Nest | 249 euro | 0 euro | 75 – 150 euro | 270 – 445 euro | 7-11 maanden |
| Tado V3+ | 199 euro | 0 euro | 75 – 150 euro | 270 – 445 euro | 5-9 maanden |
| Netatmo | 179 euro | 0 euro | 75 – 150 euro | 250 – 400 euro | 5-9 maanden |
| Honeywell T6R | 159 euro | 0 euro | 75 – 150 euro | 230 – 380 euro | 5-8 maanden |
| ENECO Toon | 275 euro (of 3,50 euro/mnd) | 0 euro | 75 – 150 euro | 200 – 350 euro | 9-16 maanden |
Extra’s die je kunt overwegen
| Extra | Kosten | Effect |
|---|---|---|
| Kamersensor (Tado) | 80 euro/stuk | Extra 5-10% besparing per kamer die je minder verwarmt |
| Kamersensor (Nest) | 139 euro/stuk | Extra 5-10% besparing |
| Radiatorkraan (Tado/Netatmo) | 70 – 100 euro/stuk | Nodig voor multi-zone regeling |
| Wifi-versterker | 30 – 60 euro | Geen directe besparing, maar nodig bij zwak signaal |
Totaalplaatje over 5 jaar
| Scenario | Investering | Besparing (5 jaar) | Netto voordeel |
|---|---|---|---|
| Tado V3+ (basis) | 199 euro | 1.350 – 2.225 euro | 1.150 – 2.025 euro |
| Tado V3+ met 3 kamersensoren | 439 euro | 1.750 – 2.800 euro | 1.310 – 2.360 euro |
| Google Nest (basis) | 249 euro | 1.350 – 2.225 euro | 1.100 – 1.975 euro |
| Netatmo (basis) | 179 euro | 1.250 – 2.000 euro | 1.070 – 1.820 euro |
Het is eigenlijk een no-brainer. Welk merk je ook kiest, je verdient de investering binnen een jaar terug en bespaart daarna elk jaar honderden euro’s.
Subsidie voor slimme thermostaten in 2026
Goed nieuws: er zijn een paar manieren om de aanschaf nog voordeliger te maken.
ISDE-subsidie
De ISDE-subsidie (Investeringssubsidie Duurzame Energie) is er vooral voor grotere energiebesparende maatregelen zoals warmtepompen, isolatie en zonneboilers. Een losse slimme thermostaat valt hier niet direct onder. Maar als je de thermostaat combineert met andere verduurzamingsmaatregelen, bijvoorbeeld isolatie of een hybride warmtepomp, dan telt hij mee in het totaalpakket. Dat is slim combineren.
Gemeentelijke subsidies
Veel gemeenten hebben eigen regelingen voor energiebesparing. Sommige geven vouchers of korting op slimme thermostaten. Check altijd de website van je eigen gemeente of kijk op energiesubsidiewijzer.nl. Dit verschilt echt per gemeente, dus het is even zoeken.
Acties van energieleveranciers
Energieleveranciers bieden regelmatig kortingsacties op slimme thermostaten. ENECO heeft uiteraard Toon, maar ook Vattenfall en Essent hebben regelmatig deals met Tado of Nest. Kijk voor je bestelt even wat je energieleverancier aanbiedt. Scheelt zo 30 tot 50 euro.
Combineer voor maximaal effect
Combineer de aanschaf van een slimme thermostaat met andere kleine ingrepen voor de grootste besparing:
- Radiatorfolie achter je radiatoren (20 euro, bespaart 5-10%)
- Tochtstrips bij deuren en ramen (15-30 euro)
- Radiatoren ontluchten (gratis, betere warmteafgifte)
Die combinatie kan je totale stookkosten met 30-40% verlagen. En het kost je samen minder dan 300 euro.
Veelgemaakte fouten
Even een lijstje waar mensen over struikelen. Zodat jij het in een keer goed doet.
Draden niet goed vastgeklemd. Als de thermostaat steeds de verbinding met de ketel verliest, check dan of de draden stevig in de klemmetjes zitten. Dit is veruit de meest voorkomende fout.
Wifi-signaal te zwak. De thermostaat moet verbonden zijn met je wifi. Staat hij ver van de router? Overweeg een wifi-versterker. Zonder stabiel wifi verlies je alle slimme functies.
OpenTherm niet ingesteld. Sommige thermostaten staan standaard op on/off-modus, ook als je ketel OpenTherm ondersteunt. Controleer in de app of OpenTherm is geactiveerd. Anders laat je besparing liggen.
Verkeerde plek gekozen. Hang de thermostaat niet naast een raam, boven een radiator, of in direct zonlicht. Dan meet hij de verkeerde temperatuur en stookt je ketel te weinig of te veel.
Geofencing niet ingesteld. Veel mensen installeren de thermostaat en vergeten de geofencing te activeren. Dat is zonde, want juist die functie levert een groot deel van de besparing op.
Veelgestelde vragen
Kan ik een slimme thermostaat zelf installeren?
Ja, absoluut. De installatie is een klusje van 30 tot 60 minuten. Je hebt alleen een schroevendraaier nodig. Alle merken leveren duidelijke handleidingen en installatie-apps mee. Je hoeft geen loodgieter of elektricien in te schakelen. De draden naar je thermostaat zijn laagspanning (24V of minder), dus er is geen gevaar.
Werkt een slimme thermostaat met vloerverwarming?
Ja. Alle genoemde slimme thermostaten werken met vloerverwarming. Het enige verschil is dat vloerverwarming trager reageert dan radiatoren. Stel in de app in dat je vloerverwarming hebt, zodat de thermostaat hier rekening mee houdt en eerder begint met opwarmen.
Heb ik wifi nodig?
Ja, een stabiele wifi-verbinding is noodzakelijk. Zonder wifi werkt de thermostaat nog steeds als basis-thermostaat, maar verlies je alle slimme functies: app-bediening, geofencing, weersvoorspelling en energierapportages. Zorg dat je wifi-signaal op de plek van de thermostaat goed is.
Hoeveel bespaart een slimme thermostaat per jaar?
Gemiddeld 15 tot 25 procent op je stookkosten, wat neerkomt op 270 tot 445 euro per jaar bij een gemiddeld gasverbruik. De exacte besparing hangt af van je huidige stookgedrag, de isolatie van je woning, en of je ketel OpenTherm ondersteunt. Heb je een groot huis en ben je vaak weg? Dan zit je aan de bovenkant.
Welke slimme thermostaat is de beste keuze?
Dat hangt van je situatie af. Wil je een thermostaat die alles automatisch regelt? Ga voor de Google Nest. Wil je de beste prijs-kwaliteit met multi-zone mogelijkheden? Dan is Tado V3+ je beste keuze. Ben je Apple-gebruiker? Netatmo werkt native met HomeKit. Wil je gewoon iets betrouwbaars zonder poespas? Honeywell T6R doet wat het moet doen.
Kan ik mijn oude thermostaat bewaren als back-up?
Ja, bewaar je oude thermostaat. Mocht er iets misgaan met de slimme thermostaat (kapot, wifi-storing), dan kun je de oude in een paar minuten weer terughangen. De bedrading is hetzelfde. Kost je niks en geeft je gemoedsrust.
Meer tips? Kijk op fredsbouwtekeningen.nl
💡 Wist je dat je honderden euro’s subsidie kunt krijgen voor verduurzaming? Ontdek in 20 minuten welke subsidies jij kunt aanvragen met Fred’s Subsidie Stappenplan.
