Wat betekent ‘gaar en gaaf’?
‘Gaar en gaaf’ werd vroeger gezegd van bakstenen die zowel goed doorbakken (‘gaar’) als ongeschonden en heel (‘gaaf’) waren. Het duidt op bakstenen van hoge kwaliteit met optimale sterkte en duurzaamheid.
Herkomst en betekenis
De uitdrukking komt uit de traditionele steenbakkerij. Een steen die te kort of bij een te lage temperatuur werd gebakken, bleef te zacht en was dus niet ‘gaar’. Zo’n steen nam te veel water op en was kwetsbaar voor vorst. Een steen die tijdens het bakken, vervoer of opslag scheuren of beschadigingen opliep, was niet ‘gaaf’. Alleen stenen die aan beide eisen voldeden, kregen het predicaat ‘gaar en gaaf’ en golden als betrouwbaar bouwmateriaal.
Goed doorbakken stenen hebben een dichtere structuur, een hogere druksterkte en een betere vorstbestandheid. Doordat ze minder water opnemen, zijn ze beter bestand tegen weersinvloeden. De combinatie van doorbakkenheid en gaafheid bepaalde dus rechtstreeks hoe lang een muur meeging.
Toepassing
‘Gaar en gaaf’ bestempelde stenen werden gebruikt voor de meest kritische delen van een bouwwerk, zoals buitengevels en waterkerend metselwerk dat veel aan regen en vorst blootstaat. Slecht gebakken of beschadigde stenen werden voor minder belaste of binnenliggende delen gebruikt, of afgekeurd. De term leeft voort als beeldende aanduiding van degelijke, betrouwbare kwaliteit.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
