Ingezwenkt betekent dat een onderdeel een naar binnen gerichte, holle (concave) bocht maakt. De term komt van “zwenken” — van richting veranderen of buigen — en beschrijft in de bouwkunde een lijn of vlak dat naar binnen toe kromt. Het tegenovergestelde is uitgezwenkt: een naar buiten gerichte, bolle (convexe) bocht.
Inhoudsopgave
Waar komt het voor?
Ingezwenkte vormen zijn typisch voor de sierlijke gevels van de Nederlandse bouwkunst, vooral bij historische grachtenpanden:
- Halsgevels en klokgevels — de gevelbekroning maakt een holle bocht die vloeiend overloopt in de top
- Klauwstukken — de decoratieve stukken die de geveltop flankeren, zijn vaak ingezwenkt uitgevoerd
- Steunberen en overgangen — waar een verticaal vlak met een holle kromming versmalt naar boven
Toepassing
- Historische gevels — de wisseling van ingezwenkte en uitgezwenkte lijnen geeft de gevel een levendig, geleed silhouet
- Restauratie — bij herstel van monumentale gevels moet de oorspronkelijke kromming exact worden gevolgd
- Ornamentiek — lijstwerk en krullen in barok en renaissance maken veel gebruik van ingezwenkte vormen
Aandachtspunten
- Een ingezwenkte gevelbeëindiging vraagt om vakkundig metsel- en hakwerk, omdat elke laag iets verspringt
- De holle vorm kan water vasthouden; goede afwatering en loodaansluitingen zijn belangrijk
Gerelateerde termen
- Halsgevel
- Klokgevel
- Klauwstuk
- Gevel
- Lijstwerk
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
