Wat is een astragaal?
Een astragaal is een smal, halfrond sierprofiel (ook wel kraallijst genoemd) dat zich bevindt op de overgang tussen de schacht van een zuil en het kapiteel. Het is een van de oudste decoratieve elementen in de klassieke bouwkunst en wordt ook toegepast op lijstwerk, kozijnen en meubels.
De astragaal dankt zijn naam aan het Griekse woord voor “wervelbot” of “knokkelbeen”, verwijzend naar de kenmerkende ronde vorm. In de klassieke zuilenorden markeert de astragaal het bovenste uiteinde van de zuilschacht, direct onder de overgang naar het kapiteel. Het profiel bestaat doorgaans uit een halfronde staf (torus), al dan niet afgewisseld met een reeks kralen en schijven (kraal-en-rolmotief).
Toepassing
In de klassieke architectuur is de astragaal een vast onderdeel van de Ionische en Korinthische zuilenorde. Bij de Dorische orde ontbreekt dit element meestal. De astragaal fungeert als visuele overgang en geeft de zuil een verfijnd, gearticuleerd uiterlijk.
Buiten de zuilenarchitectuur wordt de term astragaal ook gebruikt voor:
- Lijstwerk en kroonlijsten — als decoratief profiel in gevelornamenten en interieurlijsten.
- Kozijnen en deuren — een astragaal is de smalle lat die de naad tussen twee deurvleugels afdekt bij dubbele deuren.
- Meubelmakerij — als sierrand langs tafelbladen, kasten en laden.
Bij restauratie van monumentale panden wordt de astragaal vaak in stuc, natuursteen of hout nauwkeurig nagemaakt om het oorspronkelijke karakter te behouden.
Gerelateerde termen
- Kapiteel
- Zuil
- Kroonlijst
- Attisch basisprofiel
- Torus
- Architraaf
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
