Een bovendorpel is het bovenste horizontale deel van een kozijn of deurkozijn. Het vormt de bovenrand van de kozijnopening en draagt de krachten van het metselwerk of de constructie erboven over naar de zijstijlen van het kozijn. De bovendorpel is daarmee zowel een functioneel als constructief onderdeel.
Onderdelen van een kozijn
Een kozijn bestaat uit meerdere vaste onderdelen. De bovendorpel is er daar een van:
- Bovendorpel — het bovenste horizontale deel
- Onderdorpel — het onderste horizontale deel (bij ramen ook wel de waterslag)
- Zijstijlen — de twee verticale delen links en rechts
- Tussenstijl — een verticale stijl die het kozijn in vakken verdeelt
- Tussendorpel — een horizontale lat die het kozijn in een boven- en ondervak verdeelt
Bij een deurkozijn wordt de bovendorpel ook wel het bovenregel genoemd.
Materialen en uitvoering
Bovendorpels worden gemaakt van verschillende materialen:
- Hout — traditioneel naaldhout (vuren, grenen) of hardhout (meranti), geschikt voor woning- en utiliteitsbouw
- Kunststof — onderhoudsarm, met stalen verstevigingsprofielen aan de binnenzijde
- Aluminium — sterk, slank profiel, veel gebruikt in utiliteit en moderne architectuur
Bij bredere kozijnen wordt boven de bovendorpel een latei of lateibalk geplaatst om de draagkrachten over te nemen. De bovendorpel zelf is dan niet dragend.
Toepassing in de bouw
De bovendorpel bepaalt mede de maximale breedte van de raam- of deuropening. Bij het plaatsen of vervangen van kozijnen moet de bovendorpel waterpas en op de juiste hoogte worden geplaatst. Bij renovatie is het belangrijk om te controleren of de bovendorpel nog in goede staat is: houtrot of verzakking kan leiden tot klemmende ramen en deuren.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwtermen? Bekijk de volledige kennisbank van Fred’s Bouwtekeningen.
