Bovenwapening is de wapening (betonstaal) die in de bovenzone van een betonconstructie ligt om trekspanningen op te nemen. Beton is sterk onder druk, maar zwak onder trek. Door stalen staven of netten in de bovenlaag van een betonnen vloer, balk of wand te plaatsen, kan de constructie ook trekbelastingen weerstaan.
Waarom bovenwapening nodig is
Bij belasting buigt een betonnen vloer of balk door. Waar die doorbuiging optreedt, ontstaan trekspanningen. De positie van die trekzone bepaalt of boven- of onderwapening nodig is:
- Bij een vrij opgelegde vloer — de onderkant staat onder trek, dus daar ligt de onderwapening
- Bij een doorlopende vloer over meerdere steunpunten — boven de steunpunten (kolommen, muren) staat de bovenkant onder trek, en daar is bovenwapening nodig
- Bij een uitkraging (balkon, luifel) — de bovenzijde staat over de hele lengte onder trek
Zonder bovenwapening zou het beton op die plaatsen scheuren en uiteindelijk bezwijken.
Uitvoering
Bovenwapening wordt uitgevoerd met:
- Losse staven — betonstaal dat per staaf op maat wordt geknipt en gebogen door de betonvlechter
- Wapeningsnetten — prefab stalen netten die snel te leggen zijn, veelgebruikt bij vloeren
- Afstandhouders (paddenstoelen) — kunststof of betonnen blokjes die de wapening op de juiste hoogte in de bekisting houden
De positie van de bovenwapening is cruciaal. De dekking — de afstand tussen het staal en het betonoppervlak — moet voldoen aan de eisen uit de Eurocode om corrosie te voorkomen en de brandwerendheid te garanderen.
Toepassing in de bouw
Bovenwapening is standaard in vrijwel elke gewapend-betonconstructie: vloeren, balkons, parkeergarages en funderingsplaten. De constructeur berekent precies hoeveel wapening waar nodig is. Op de bouwtekening staat dit aangegeven met het wapeningstekening. Voor zelfbouwers die een betonvloer of fundering storten, is het essentieel om de bovenwapening niet te vergeten of op de verkeerde hoogte te leggen.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwtermen? Bekijk de volledige kennisbank van Fred’s Bouwtekeningen.
