Een cellengewelf is een gewelfconstructie die is opgebouwd uit een reeks afzonderlijke, kleinere gewelfvakken of cellen. Deze cellen vormen samen een groter geheel en verdelen de belasting efficiënt over de onderliggende draagconstructie.
Constructieprincipe
Het cellengewelf onderscheidt zich van een doorlopend tongewelf of kruisgewelf door de opdeling in meerdere kleinere compartimenten. Elke cel functioneert als een zelfstandig gewelfje dat de krachten via zijn randen afleidt naar ribben, gordelbogen of muren.
Door deze opdeling ontstaan verschillende voordelen. De individuele cellen zijn kleiner en lichter dan een enkel groot gewelf, waardoor minder zwaar bekistingsmateriaal nodig is tijdens de bouw. Bovendien worden de krachten gelijkmatiger verdeeld, wat een slankere ondersteuningsconstructie mogelijk maakt.
Het cellengewelf kan worden uitgevoerd in baksteen, natuursteen of beton. Bij historische constructies werd vaak baksteen gebruikt vanwege de eenvoudige verwerking in gebogen vormen. De cellen kunnen vierkant, rechthoekig of zelfs veelhoekig van vorm zijn, afhankelijk van de plattegrond en de architectonische opzet.
Historische context
Cellengewelven komen voor in verschillende perioden van de architectuurgeschiedenis. Ze werden toegepast in Romeinse bouwwerken, middeleeuwse kelders en keldergewelven, en later in de negentiende-eeuwse utiliteitsbouw. Een bijzonder kenmerk is dat het cellengewelf vaak werd gekozen waar grote oppervlakken overspannen moesten worden zonder zware tussensteunpunten.
Toepassing
In de historische bouw werden cellengewelven aangetroffen in kelders, souterrains, opslagplaatsen en grote zalen. Ze werden ook toegepast bij de constructie van bruggen en viaducten, waar de cellen zorgen voor gewichtsbesparing bij gelijkblijvende sterkte. Bij restauratieprojecten is kennis van het cellengewelf essentieel voor het beoordelen van de constructieve staat en het uitvoeren van herstelwerkzaamheden. In de moderne bouw is het principe van cellulaire opdeling terug te vinden in ribbenvloeren en cassetteplafonds.
Gerelateerde termen
- Kruisgewelf
- Tongewelf
- Ribgewelf
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
