Dakpan productie is het industriële proces waarin grondstoffen — meestal klei of beton — worden verwerkt tot kant-en-klare dakpannen die geschikt zijn voor toepassing op hellende daken. Het proces omvat winning, voorbereiding, vormgeving, bakken of harden en afwerking, en is in de loop van anderhalve eeuw sterk gemechaniseerd.
Productie van keramische (klei)dakpannen
De productie van keramische dakpannen verloopt in een aantal stappen:
- Kleiwinning — vette rivierklei wordt gewonnen en gemengd met magere klei en additieven voor de juiste plasticiteit
- Voorbereiding — de klei wordt gemalen, gezeefd en gehomogeniseerd in mengtanks
- Vormgeving — de klei wordt door een vormpers tot pannen geperst, vaak in gipsen of stalen matrijzen
- Drogen — de pannen drogen 24-72 uur in een droogtunnel om scheuren tijdens het bakken te voorkomen
- Bakken — pannen worden in een tunneloven bij 1.000-1.150 °C gebakken, waardoor ze hard en waterkerend worden
- Afwerking — eventueel engobe (kleilaag) of glazuur aangebracht voor kleur en glans
Productie van betonpannen
Betonpannen worden geëxtrudeerd: een mengsel van zand, cement, water en kleurpigment wordt op stalen platen geperst. Daarna verharden de pannen in een verharderkamer bij verhoogde temperatuur en luchtvochtigheid. Na verharding worden ze gestapeld en eventueel voorzien van een coating tegen mosaanslag.
Moderne ontwikkelingen
- Automatisering — robots verzorgen tegenwoordig het stapelen en sorteren
- Engobes en glazuren — kleur- en oppervlaktebehandelingen verbeteren duurzaamheid
- Verminderd grondstoffenverbruik — dunner geperste pannen, hergebruik van breuk
- Geïntegreerde fotovoltaïsche pannen — pannen met geïntegreerde zonnecellen
Toepassing
De keuze tussen klei- of betonpan hangt af van budget, esthetiek en bouwfysische eisen. Keramische pannen kleuren mooi op en gaan vaak meer dan 100 jaar mee; betonpannen zijn goedkoper maar gevoeliger voor vermossing en vergrijzing.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
