De Lotharingse stijl is de bouwstijl van de mijnwerkerswoningen die begin twintigste eeuw in de Oostelijke Mijnstreek in Zuid-Limburg werden gebouwd, herkenbaar aan gevels waarin grote gepleisterde vlakken worden gecombineerd met zichtbaar metselwerk. De naam verwijst naar de streek Lotharingen: de familie De Wendel, die in 1908 de Oranje-Nassauconcessie overnam, bracht de bouwtraditie uit haar eigen regio mee naar Limburg.
Achtergrond
Met de komst van de mijnen rond 1900 groeide de behoefte aan arbeiders — en dus aan woningen. De mijnondernemingen bouwden hele kolonies in eigen beheer. Dat was geen liefdadigheid maar bedrijfsbelang: goed gehuisveste arbeiders bleven langer, waren gezonder en produceerden meer. De woningen werden bewust ruim opgezet, met een eigen tuin waarin bewoners groenten konden telen en kippen konden houden.
Kenmerken
- Gepleisterde gevelvlakken — grote, meestal lichte pleistervlakken tussen banden en omlijstingen van zichtbaar metselwerk. Dat gaf een frissere uitstraling dan een volledig bakstenen gevel
- Eenvoudige, rechthoekige plattegronden — efficiënt en degelijk, zonder overbodige uitbouwen
- Herhaling in blokken — woningen in rijen of blokjes van twee tot vier, met steeds hetzelfde geveltype
- Groene opzet — ruime voortuinen, achtertuinen en groenstroken; de kolonies zijn eerder tuindorp dan stadswijk
- Solide uitvoering — massieve muren, houten balklagen en een eenvoudige, meestal met pannen gedekte kap
Waar je ze vindt
De bekendste voorbeelden staan in Heerlen en Landgraaf, onder meer in de mijnkolonie De Leenhof. Er werd tot in de jaren twintig in deze trant doorgebouwd. Veel van deze buurten hebben inmiddels een beschermde status als monument of beschermd dorps- of stadsgezicht, wat betekent dat je bij verbouwing of gevelwijziging vrijwel altijd met de gemeente moet afstemmen.
Gerelateerde termen
- Arbeiderswoning
- Bouwstijl
- Gevelbepleistering
- Cultuurhistorische waarde
- Monument
- Lintbebouwing
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
