De Naiku (naikū, 内宮) is het binnenste heiligdom van de Ise-schrijn in Japan, gewijd aan de zonnegodin Amaterasu. Voor de bouwkunde is het complex vooral interessant omdat het in de oudste Japanse schrijnstijl is uitgevoerd en omdat het volgens een vaste cyclus telkens opnieuw wordt gebouwd.
De bouwstijl: shinmei-zukuri
Het hoofdgebouw is uitgevoerd in shinmei-zukuri, een stijl die vooraf gaat aan de Chinese invloed op de Japanse architectuur. Kenmerkend zijn:
- Onbehandeld hout — Japanse cipres (hinoki), zonder verf, lak of ornament; de houtkwaliteit zelf is de afwerking
- Verhoogde vloer — het gebouw staat op palen die rechtstreeks in de grond zijn gezet, zodat de vloer vrij van het maaiveld blijft
- Zadeldak met rietbedekking — een dik pakket riet met een zware nokafwerking
- Chigi — de gekruiste, ver boven de nok uitstekende windveren aan beide dakuiteinden
- Katsuogi — de korte, ronde balken die dwars op de nok liggen en het rietdak verzwaren
De verbindingen zijn houtverbindingen zonder spijkers; het hout werkt en zet zich onder de dakbelasting.
Herbouw om de twintig jaar
De Naiku wordt volgens de shikinen sengu-ceremonie ongeveer elke twintig jaar volledig opnieuw gebouwd, op een aangrenzend terrein dat afwisselend leegstaat en bebouwd is. Het oude gebouw wordt daarna afgebroken en het hout hergebruikt bij andere schrijnen.
Waarom het bouwkundig relevant is
- Kennisoverdracht — de cyclus houdt traditionele timmertechnieken en gereedschapskennis levend; elke generatie ambachtslieden bouwt het complex minstens één keer
- Materiaalketen — voor de herbouw wordt hinoki-hout op lange termijn geteeld en beheerd, een vroeg voorbeeld van cyclisch materiaalgebruik
- Demontabel bouwen — het gebouw is opgebouwd uit verbindingen die weer los kunnen; dat sluit aan bij wat nu circulair bouwen heet
- Authenticiteit — het complex laat zien dat monumentwaarde ook in de vorm en de techniek kan zitten in plaats van uitsluitend in het oorspronkelijke materiaal
Gerelateerde termen
- Houtverbinding
- Rietdak
- Zadeldak
- Circulair bouwen
- Monument
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
