Wat is de perpendicular-stijl?
De perpendicular-stijl is de derde en laatste fase van de Engelse gotiek, globaal van het midden van de veertiende tot het midden van de zestiende eeuw. De naam — “loodrecht” — verwijst naar de strak verticale roeden die door de vensters en over de wanden lopen.
De Engelse gotiek wordt traditioneel in drie fasen verdeeld: Early English, Decorated en Perpendicular. Waar de Decorated-fase juist vloeiende, gebogen vormen in het traceerwerk zocht, keert de perpendicular terug naar een rechtlijnig, rasterachtig systeem.
Kenmerken
- Verticaal traceerwerk. De stijlen in een venster lopen ononderbroken door tot in de boog en worden gekruist door horizontale dwarsroeden, zodat een regelmatig rechthoekig raster ontstaat.
- Zeer grote vensters. De gevel wordt teruggebracht tot een geraamte van pijlers en steunberen; het glas neemt bijna het hele vlak in.
- Vlakke, gedrukte bogen. De Tudorboog met vier middelpunten is de bekendste uitkomst.
- Blindtraceerwerk op muurvlakken, waardoor het venstermotief zich over de hele wand voortzet — muur en venster ogen als één systeem.
- Waaiergewelven. Kegelvormige gewelfvlakken waarin alle ribben in een gelijke boog vanuit het aanzetpunt uitwaaieren. Het is de meest herkenbare bijdrage van deze fase aan de Europese bouwkunst.
- Slanke pijlers en een sterk benadrukte verticale opbouw van de binnenruimte.
Waarom het zo ontstond
De perpendicular kwam op in de decennia rond de pestepidemie van het midden van de veertiende eeuw. Het gestandaardiseerde, rechtlijnige traceerwerk was aanzienlijk eenvoudiger uit te voeren en te herhalen dan het gebogen maaswerk van de voorgaande fase — een voordeel bij schaarste aan geschoolde steenhouwers.
Bekende voorbeelden zijn de kapel van King’s College in Cambridge, de kloostergangen en de kapel van Gloucester Cathedral, en de kapel van Henry VII in Westminster Abbey. In de negentiende eeuw werd de stijl opnieuw opgepakt in de neogotiek, tot in kerken, universiteitsgebouwen en scholen ver buiten Engeland.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
