Wat is De Stijl?

De Stijl was een Nederlandse kunstenaarsgroep en kunst- en architectuurbeweging, ontstaan in 1917 in Leiden, die streefde naar een volledig abstracte, geometrische vormentaal van rechte lijnen, vlakken en primaire kleuren. De beweging is vernoemd naar het gelijknamige tijdschrift, waarvan het eerste nummer in 1917 verscheen. Theo van Doesburg was de drijvende kracht en redacteur; Piet Mondriaan was de andere grote voorman. Het laatste nummer, uit 1932, was een herdenking van Van Doesburg, die in 1931 overleed.

Tot de kring behoorden onder anderen Bart van der Leck, Vilmos Huszár, Georges Vantongerloo, en de architecten J.J.P. Oud, Jan Wils, Robert van ’t Hoff, Cornelis van Eesteren en Gerrit Rietveld. Mondriaan noemde de principes neoplasticisme (nieuwe beelding). Toen Van Doesburg met het elementarisme ook de diagonaal invoerde, leidde dat tot een breuk met Mondriaan, die de groep verliet.

Herkennen

• Vorm: alleen horizontale en verticale lijnen en vlakken, asymmetrische composities.
• Kleur: rood, geel en blauw, aangevuld met wit, grijs en zwart.
• Ruimte: losse wandvlakken in plaats van gesloten dozen, grote open ruimten, en het vervagen van de grens tussen binnen en buiten, bijvoorbeeld met hoekramen.
• Voorbeelden: het Rietveld Schröderhuis in Utrecht (1924), dat geldt als het enige gebouw dat volledig volgens de principes van De Stijl is uitgevoerd, en de rood-blauwe stoel van Rietveld (prototype rond 1918).

Toepassing

1. Gebruik kleur spaarzaam. De kracht zit in grote witte en grijze vlakken met kleine accenten in primaire kleuren.
2. Denk in vlakken. Laat luifels, balkonplaten en wandschijven als losse vlakken over elkaar heen schuiven.
3. Reken hoekramen door. Een hoek zonder kolom vraagt een constructieve oplossing, zoals een uitkraging of een ligger. Laat dat door een constructeur bepalen.
4. Wees voorzichtig bij monumenten. Wijzig je kleuren of kozijnen aan een beschermd gebouw, overleg dan eerst met de gemeente over een omgevingsvergunning.

Veelgemaakte fout: De Stijl verwarren met het Bauhaus. Ze deelden ideeën en Van Doesburg had contact met het Bauhaus, maar De Stijl is een Nederlandse beweging met een eigen, strenge kleur- en lijnleer.

Gerelateerde termen

• Rietveld Schröderhuis
• Bauhaus
• Internationale stijl
• Nieuwe bouwen
• Kubisme
• Functionalisme

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.