Wat is de stralingshoek?
De stralingshoek is het aantal graden waarover een lichtbron licht uitstraalt: hoe groter de hoek, hoe breder de lichtbundel. Andere namen zijn lichthoek, bundelhoek of gradenbundel; in het Engels heet het beam angle. Op verpakkingen staat de hoek bijvoorbeeld als 36°, 36D of 36 deg.
Gangbaar is dat fabrikanten de hoek meten tot de grens waar de lichtsterkte is gezakt naar de helft van de sterkte in het midden van de bundel. Buiten die hoek valt dus nog steeds licht, maar zwakker. De nog bredere hoek tot 10% van de maximale lichtsterkte heet de veldhoek (field angle). Een armatuur kan de bruikbare hoek van de lamp erin kleiner maken, bijvoorbeeld door een diepe reflector of een afschermrand.
Herkennen
Een veelgebruikte, grove indeling (de grenzen verschillen per fabrikant):
- Smal, tot ongeveer 24°: accentlicht op een schilderij, beeld of nis.
- Middel, ongeveer 25 tot 40°: woonkamer, keuken, horeca en entree.
- Breed, ongeveer 41 tot 100°: algemene, gelijkmatige verlichting in kantoren, winkels en onder keukenkastjes.
- Zeer breed, boven 100°: algemene verlichting in garages, kantines en opslag; sommige filamentlampen stralen bijna rondom.
Toepassing
- Reken de lichtvlek uit. De diameter is ongeveer 2 × afstand × tan(halve stralingshoek). Een spot van 36° op 2,5 m van de vloer geeft een vlek van ongeveer 1,6 m; een spot van 60° op dezelfde hoogte ongeveer 2,9 m.
- Kies bij twijfel 30 tot 40° voor spots in een woonruimte. Dat is een veilige middenweg tussen accent en algemeen licht.
- Smalle bundel betekent meer spots. Wie een ruimte gelijkmatig wil verlichten met smalle spots, heeft er meer nodig en zet ze dichter bij elkaar.
- Let op hoogte. Hoe verder de lamp van het vlak staat, hoe groter de vlek en hoe minder fel het licht per vierkante meter.
- Vergelijk binnen één merk. Omdat fabrikanten verschillend meten en indelen, zegt hetzelfde getal bij twee merken niet altijd hetzelfde.
Veelgemaakte fout: alleen naar lumen kijken. Twee lampen met hetzelfde aantal lumen kunnen een totaal ander effect geven: een smalle bundel geeft een felle, kleine vlek, een brede bundel zacht licht over een groot vlak.
Gerelateerde termen
- Inbouwspot
- Led-verlichting
- Kleurtemperatuur
- Reflectie-absorptie-transmissie
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
