Wat is de verdichtingsmaat?

De verdichtingsmaat is een getal dat de consistentie (stijfheid) van verse betonspecie aangeeft. Je bepaalt het met de proef van Walz: hoeveel zakt losjes gestorte specie in als je haar volledig verdicht? Hoe stijver de specie, hoe meer ze inzakt en hoe hoger de verdichtingsmaat. De proef is vooral bedoeld voor stijve en aardvochtige specie, waarbij de zetmaat- en uitvloeiproef weinig zeggen. Hij staat beschreven in NEN-EN 12350-4.

Hoe werkt de proef?

1. Maak een open bak van bekende hoogte (h1) vochtig en zet hem op een vlakke, vaste ondergrond.
2. Vul de bak losjes met specie, met de troffel afwisselend vanaf de vier randen, zonder aan te drukken.
3. Strijk het teveel vlak af.
4. Verdicht de specie, bijvoorbeeld op een triltafel of met een trilnaald, tot het volume niet verder afneemt.
5. Meet midden op elke zijde de afstand van de bovenrand tot het betonoppervlak en neem het gemiddelde (s).

De verdichtingsmaat is c = h1 / (h1 – s), afgerond op twee decimalen.

Klassen

In NEN-EN 206 horen bij de verdichtingsmaat de consistentieklassen:

• C0: 1,46 of meer (zeer stijf)
• C1: 1,45 tot 1,26 (stijf)
• C2: 1,25 tot 1,11 (plastisch)
• C3: 1,10 tot 1,04 (zacht)

Bij nog vloeibaarder specie is de proef niet geschikt; dan gebruik je de uitvloeiproef.

Verdichtingsmaat of verdichtingsgraad?

In het grondwerk wordt met verdichten iets anders gemeten: de verdichtingsgraad. Dat is de droge dichtheid van de verdichte grond ter plaatse als percentage van de proctordichtheid, de maximale dichtheid die in het laboratorium met een vaste verdichtingsenergie wordt bereikt. Het bestek legt de eis vast, vaak als gemiddelde én als minimum per meetpunt. Die eisen verschillen per werk en per laag, dus kijk altijd in het bestek of vraag het de opdrachtgever.

Toepassing

De verdichtingsmaat gebruik je bij stijve mengsels, zoals aardvochtig beton voor stampbeton, betonwaren, het stellen van opsluitbanden en ander werk met stijve specie.

Tips en aandachtspunten

• Kleiner getal is natter: een lagere verdichtingsmaat betekent meestal meer water en dus minder sterkte. Voeg op de bouw geen water toe om de specie makkelijker te verwerken.
• Meet direct: stijve specie verandert snel. Test bij aankomst van de truck.
• Verwar de twee begrippen niet: verdichtingsmaat gaat over betonspecie, verdichtingsgraad over grond.

Gerelateerde termen

• Consistentieklasse
• Betonspecie
• Verdichten
• Grondverdichting
• Stampbeton

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.