Deconstructivisme is een architectuurstroming die in de jaren 80 van de twintigste eeuw opkwam en zich kenmerkt door schijnbaar fragmentarische, niet-Euclidische vormen, gebroken lijnen, hellende vlakken en het opbreken van symmetrie en orde. Het is een reactie op het strenge functionalisme van het modernisme en op het verhalende, historiserende karakter van het postmodernisme.
Kenmerken
Typisch voor een deconstructivistisch ontwerp zijn:
- Schuine vlakken en hoeken — wanden en kolommen wijken bewust af van het verticale
- Botsende geometrieën — verschillende volumes lijken in elkaar te zijn gedrukt
- Visuele instabiliteit — gebouwen lijken op het punt te staan om te bewegen of in te storten
- Onverwacht materiaalgebruik — staal, glas, beton in atypische combinaties
- Afwezigheid van symmetrie — geen centraal punt, geen herhalende ritmes
Belangrijke architecten en gebouwen
De stroming kreeg vaste vorm met de tentoonstelling Deconstructivist Architecture in het MoMA in New York (1988). Belangrijke vertegenwoordigers zijn Frank Gehry (Guggenheim Bilbao), Zaha Hadid (MAXXI Rome), Daniel Libeskind (Jüdisches Museum Berlin), Rem Koolhaas, Peter Eisenman, Bernard Tschumi en Coop Himmelb(l)au.
Filosofische achtergrond
De naam verwijst naar de filosofische deconstructie van Jacques Derrida: het ondergraven van vaste betekenissen door interne tegenstellingen bloot te leggen. Vertaald naar architectuur betekent dat het loslaten van vaste structurele en compositorische regels — niet om chaos te creëren, maar om nieuwe ruimtelijke ervaringen mogelijk te maken.
Toepassing
Deconstructivisme wordt vooral toegepast bij musea, culturele instellingen, universitaire gebouwen en spraakmakende kantoorgebouwen. De stroming heeft de weg geopend voor parametrisch en computergestuurd ontwerpen, dat tegenwoordig veelvuldig wordt gebruikt voor complexe vormen.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
