Een dievenijzer is een verticaal of horizontaal geplaatst stalen profiel of staaf op de scharnierzijde of slotzijde van een raam, luik of deur, dat voorkomt dat de vleugel met een breekijzer kan worden uitgelicht of opengebroken. Het is een klassieke vorm van inbraakbeveiliging die je in oudere panden vaak in oorspronkelijke staat aantreft.
Werking
Bij een normaal raam of luik is de scharnierzijde de zwakke plek: na het uitlichten of doorknippen van de paumelles is het beslag los, ongeacht hoe goed het slot is. Een dievenijzer voorkomt dat:
- Aan de scharnierzijde — een afsluitpen aan de vleugel valt in een uitsparing van het kozijn. Ook als de paumelles weg zijn, blijft het raam in het kozijn vastzitten
- Aan de slotzijde — een tegenpen voorkomt dat de vleugel zijwaarts kan worden weggebogen
- Aan de bovenkant — bij hoge ramen voorkomt het dat de vleugel naar boven wordt gewipt
Toepassing
Dievenijzers werden vooral toegepast bij:
- Buitenluiken van monumenten — voor en achter het luik
- Oude woningen met klep- of valramen — die zonder dievenijzer eenvoudig open te breken zijn
- Magazijn- en pakhuisdeuren — vaak in zware uitvoering
- Kelderdeuren en koetspoorten — soms in combinatie met een grendelsysteem
Moderne varianten
In hedendaagse hang- en sluitwerk wordt het principe van het dievenijzer toegepast als:
- Anti-uitlichting-pennen — vaste pennen aan de scharnierzijde van een buitendeur die in een gat in het kozijn vallen zodra de deur dicht is
- Veiligheidsscharnieren — met ingebouwde pen of vleugel die in het kozijn grijpt
- Meerpuntssluiting — drie of vijf punten waarop de deur tegelijk afsluit
Aandachtspunten bij restauratie
Bij monumentale panden moeten oorspronkelijke dievenijzers waar mogelijk worden behouden. Bij vervanging:
- gebruik smeedijzer of roestvast staal in dezelfde afmetingen
- bevestig met handgesmede klisnagels of doken
- breng pas weer aan na schilderen, zodat het ijzer niet vastroest
Gerelateerde termen
- Diefijzers
- Anti-inbraak hang en sluitwerk
- Paumelle
- Meerpuntssluiting
- Luik
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
