Een dommekracht is een mechanisch hefwerktuig waarmee met relatief weinig kracht zware lasten kunnen worden opgetild, op de plaats gehouden of gedrukt. In de bouw wordt hij gebruikt om balken te ondersteunen, gebouwen op te vijzelen of zware elementen op hun plaats te brengen. Het apparaat heet ook wel krik, vijzel of jack.
Inhoudsopgave
Hoe werkt het?
De werking berust op het principe van krachtomzetting:
- Tandheugeldommekracht — een verticale tandheugel wordt door een tandwiel omhoog gedrukt. Door een lange hefboom hoef je weinig kracht uit te oefenen
- Schroefdommekracht — een grote moer wordt over een verticale schroefspil gedraaid, waardoor deze omhoog komt
- Hydraulische dommekracht — een handpomp drukt olie in een cilinder, die een zuiger met de last omhoog drukt
Een typische dommekracht kan eenvoudig 5 tot 50 ton heffen; hydraulische industriële varianten gaan tot honderden tonnen.
Toepassing in de bouw
Dommekrachten zijn onmisbaar bij allerlei klussen:
- Funderingsherstel — gebouw met scheve fundering wordt opgevijzeld om steunen onder de balken aan te brengen
- Balkenwerk — een doorgezakte vloerbalk wordt teruggebracht naar de juiste positie
- Verplaatsen van zware elementen — beton- of staalliggers worden centimeter voor centimeter verschoven
- Restauratie van monumenten — hele gebouwen worden enkele decimeters opgetild om de fundering te vernieuwen
- Brugbouw — voor het stellen van liggers op brughoofden
Aandachtspunten
- Stabiele ondergrond — een dommekracht moet op een vlakke, stevige plaat staan
- Borging — altijd een houten klos of stempel onder de last bijplaatsen
- Recht heffen — schuin belasten kan tot kantelen leiden
- Werkbelasting — nooit boven de maximale capaciteit gaan
Gerelateerde termen
- Vijzel
- Onderstempelen
- Opvijzelen
- Funderingsherstel
- Lier
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
