Een driepasboog is een type boog waarvan het profiel uit drie elkaar rakende kleine bogen bestaat, samen een klaverbladvormige (trefoil) opening vormend. De driepasboog is een typisch element van de gotische bouwkunst en wordt toegepast in vensters, nissen, deurportalen en blindbogen.
Opbouw
De driepasboog wordt geconstrueerd door drie middelpunten te kiezen:
- Twee onderbogen aan weerszijden — de ‘oren’
- Eén bovenboog in het midden, hoger gelegen
- De drie bogen sluiten op elkaar aan met een klein knikpuntje
Hierdoor ontstaat de karakteristieke klaverbladvorm. Er bestaan verschillende uitvoeringen:
- Spitse driepasboog — middenboog spits, zijbogen rond — gotiek
- Ronde driepasboog — alle drie de bogen rond — romaans of moors
- Veelpasboog (vijfpas, zevenpas) — varianten met meer lobben
Toepassing
De driepasboog wordt aangebracht boven:
- Vensters — vaak in kerken, kloostergangen en kapellen
- Nissen — voor beelden of sacramentskasten
- Deuren en portalen — als sierlijk omlijsting van de ingang
- Blindbogen — in metselwerk als decoratie zonder opening
- Sedilia — drie zittende plaatsen voor geestelijken in het koor
Symboliek
Net als de driepas heeft de driepasboog de symbolische betekenis van de Heilige Drie-eenheid. In kerken werd hij daarom systematisch toegepast in liturgische ruimtes en bij ingangen, om de bezoeker bewust te maken van de heilige drievuldigheid.
Constructieve aspecten
- Statisch principe — alle drie de bogen moeten op een dragend element rusten
- Bouwwijze — vaak uit één blok natuursteen gehakt, soms uit meerdere boogstenen samengesteld
- Boogvulling — vaak ingevuld met traceerwerk of een driepas-decoratie
Voorbeelden in Nederland
- Dom van Utrecht — driepasbogen in de blindnissen van de lichtbeuk
- Sint-Jan in Den Bosch — boven nissen en kloostergangen
- Westerkerk Amsterdam — neogotische driepasbogen in 19e-eeuwse restauraties
Gerelateerde termen
- Driepas
- Boog
- Gotiek
- Maaswerk
- Spitsboog
- Klaverbladboog
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
