Een aanzet — ook aanzetsteen of impastblok genoemd — is het punt waar een boog of gewelf begint te stijgen vanuit zijn ondersteuning. Op het aanzetpunt gaat de constructie over van verticaal (de steunpijler of muur) naar gebogen (de boog). De aanzetsteen is de eerste steen van de boog en ligt schuin om de druk in de juiste richting te leiden.
Aanzet bij verschillende boogtypen
| Boogtype | Aanzet |
|---|---|
| **Rondboog** | Begint op halve hoogte van de cirkel, loodrecht op de cirkelmiddellijn |
| **Spitsboog** | Begint op het niveau van de impast (drukvlak), licht schuin |
| **Segmentboog** | Aanzet ligt buiten de cirkelomtrek, lage boog |
| **Gewelf** | Aanzetlijn loopt rondom de gehele opening |
Onderdelen rond de aanzet
- Aanzetsteen (springer) — de eerste wigvormige steen die de boog start
- Impast — het vlakke draagvlak waarop de boog rust (kan een latei, cordon of pijlerkop zijn)
- Gebaar (geboorte) — term voor het aanzetpunt van een gewelf aan de muur
- Steunbeer / pilaster — de muurverdikking die de zijwaartse kracht opvangt
Aanzet in renovatieprojecten
Bij restauratie van oude woningen of het bouwen van bogen in de tuin kom je aanzetten tegen bij:
- Herstellen van een bakstenen boog boven een kozijn of poort
- Bouwen van een decoratieve boog in een scheidingswand
- Renovatie van een gewelfde kelder
Hoe maak je een aanzet bij het zelf metselen van een boo
De werkvolgorde voor het maken van een aanzet bij het metselen van een boog.
g?
1. Bepaal de spanwijdte — de breedte van de opening
2. Kies de boogvorm — rondboog, segmentboog, spitsboog
3. Bereken de aanzetpositie — waar begint de boog?
4. Maak een sjabloon (mal) — houten plaatvorm die de boogvorm bepaalt
5. Leg de aanzetteen schuin — de eerste steen valt niet loodrecht maar in de richting van de boogvorm
6. Bouw de boog symmetrisch op — vanuit beide aanzetten naar het midden (de sluitsteen)
Verwante begrippen
- Gewelf — gebogen overspanning zonder tussensteunen
- Sluitsteen — de middelste steen bovenin een boog
- Steunbeer — de muurverdikking die zijwaartse druk opvangt
- Specie — de mortel voor metselwerk
