Wat is een absis?
Een absis (ook wel apsis genoemd) is een halfronde of veelhoekige uitbouw aan het uiteinde van een kerkschip, overwelfd met een halfkoepel (concha). De absis vormt traditioneel het liturgische hoogtepunt van het kerkgebouw — hier stond het altaar en vond de eredienst plaats.
Oorsprong
De absis stamt uit de Romeinse architectuur. In de Romeinse basilica (een openbaar gebouw voor rechtspraak en handel) bevond zich de absis aan het kopse einde, waar de rechter zetelde. Toen de vroege christenen de basilicavorm overnamen voor hun kerkgebouwen, werd de absis de plek van het altaar en de bisschopszetel.
Toepassing
De absis komt in verschillende vormen voor:
- Halfronde absis — de meest voorkomende vorm, vooral in de romaanse en vroeg-christelijke architectuur. Van buiten zichtbaar als een ronde uitbouw
- Veelhoekige absis — in de gotiek werd de absis vaak driezijdig of vijfzijdig afgesloten in plaats van halfrond
- Vlakke koorsluiting — sommige kerktypen (zoals de cisterciënzerkerken) hebben een vlakke achterwand in plaats van een absis
- Drieapsidensysteem — drie absiden naast elkaar, een aan het koor en twee aan het transept
Constructie
De absis wordt overdekt door een halve koepel, de zogenaamde concha of kalot. In romaanse kerken is deze vaak beschilderd met fresco’s (Christus als Pantocrator). De muren van de absis zijn dikwijls voorzien van nissen, blinde bogen of vensters die het koor van licht voorzien.
In de burgerlijke architectuur wordt de term absis soms gebruikt voor een halfronde uitbouw aan een woonhuis of paleis.
Gerelateerde termen
- Absidiool
- Koor
- Gewelf
- Basilica
- Transept
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
