Een aquaduct is een bouwwerk — meestal in de vorm van een brug of viaduct — dat is ontworpen voor het transport van water over een dal, rivier, weg of ander obstakel. Het woord komt van het Latijn: aqua (water) en ducere (leiden). Aquaducten zijn een van de meest indrukwekkende technische prestaties uit de oudheid.
Hoe werkt een aquaduct?
Het werkingsprincipe van een klassiek aquaduct is eenvoudig: water stroomt onder invloed van de zwaartekracht door een licht hellend kanaal (goot) van de bron naar de bestemming. Het aquaduct als bouwwerk is nodig waar het terrein daalt en het kanaal op hoogte moet blijven:
- Verhang — het waterkanaal heeft een licht afschot van circa 0,1-0,5%, net genoeg om het water te laten stromen zonder erosie te veroorzaken
- Constructie — boogconstructies van natuursteen of baksteen dragen het waterkanaal over het dal
- Waterdichting — het kanaal was bekleed met opus signinum (een waterdichte mortel met gemalen keramiek)
Romeinse aquaducten
De Romeinen bouwden honderden aquaducten in hun hele rijk. Enkele bekende voorbeelden:
- Pont du Gard (Frankrijk) — een drielaags aquaduct van 49 meter hoog, gebouwd in de 1e eeuw n.Chr.
- Aqua Claudia (Rome) — een van de elf aquaducten die Rome van water voorzagen, met een lengte van 69 kilometer
- Aquaduct van Segovia (Spanje) — een goed bewaard gebleven aquaduct met 167 bogen, nog steeds in gebruik tot in de 20e eeuw
Moderne aquaducten
Het begrip aquaduct heeft in de moderne bouwkunde een bredere betekenis gekregen:
- Waterbruggen — bruggen waarover een kanaal voor de scheepvaart loopt, zoals het Aquaduct Veluwemeer bij Harderwijk
- Irrigatiesystemen — lange kanalen en leidingen voor de landbouw
- Drinkwatertransport — grote pijpleidingen die steden van drinkwater voorzien
Gerelateerde termen
- Boogconstructie
- Fundering
- Gewelf
- Waterkering
