Een berkoen is een houten paal die in de grond wordt gedreven langs watergangen, sloten en vijvers om de oever te beschermen tegen afkalving en erosie. Berkoenen vormen samen met horizontale planken (schotten) of vlechtwerk een beschoeiing — een verticale wand die voorkomt dat de oever afbrokkelt. Het is een van de oudste methoden van oeverbescherming in de Nederlandse waterbouw.
Inhoudsopgave
Kenmerken
Berkoenen hebben specifieke eigenschappen die ze geschikt maken voor gebruik in en nabij water:
- Houtsoort — Traditioneel worden berkoenen gemaakt van eikenhout, azobé of andere tropische hardhoutssoorten. Eiken berkoenen gaan tientallen jaren mee. Tegenwoordig wordt ook geïmpregneerd naaldhout gebruikt, maar dit heeft een kortere levensduur.
- Afmetingen — Berkoenen zijn doorgaans ronde of vierkant gezaagde palen met een diameter of zijde van 8 tot 15 centimeter en een lengte van 1,5 tot 3 meter, afhankelijk van de waterdiepte en de hoogte van de oever.
- Punt — De onderzijde van een berkoen is aangepunt, zodat de paal gemakkelijk de grond in kan worden geslagen of getrild.
- Plaatsing — Berkoenen worden op regelmatige afstanden (40 tot 80 centimeter hart-op-hart) in de oevergrond gedreven, waarna er horizontale planken of schotten tussen worden aangebracht.
De gangbare afmetingen en plaatsingsafstand van berkoenen bij een beschoeiing. li>
Toepassing
Berkoenen worden op diverse locaties ingezet:
- Langs sloten en vaarten in agrarisch gebied
- Rondom vijvers en waterpartijen in tuinen en parken
- Langs grachten in stedelijk gebied
- Bij de aanleg van jachthavens en aanlegsteigers
- Als tijdelijke of permanente oeverbescherming bij bouwprojecten nabij water
- Bij het herstel van natuurvriendelijke oevers in combinatie met rietmatten of kokosrollen
Beschoeiingsconstructie
Een complete beschoeiing met berkoenen bestaat uit:
- Berkoenen — De verticale palen, in de grond gedreven
- Schotten of planken — Horizontale planken die tegen de berkoenen worden bevestigd
- Gordingen — Horizontale balken die de berkoenen aan de bovenzijde verbinden
- Grondankers of trekstangen — Verankering in de oever voor extra stabiliteit bij hogere beschoeiingen
Gerelateerde termen
- Beschoeiing
- Damwand
- Oeverbescherming
- Kistdam
- Waterbouw
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
