Wat is een dwerggalerij?
Een dwerggalerij is een doorlopende, open zuilengalerij met opvallend kleine zuiltjes, die hoog in een gevel of vlak onder de dakgoot is geplaatst en zo een decoratief én constructief overgangsband vormt. Het motief is een van de meest kenmerkende elementen van de romaanse bouwkunst in Italië, Duitsland en het Rijnland.
Vorm en plaats
Een dwerggalerij bestaat doorgaans uit:
- Kleine zuiltjes — vaak in groepjes van twee, soms gepaard of geknoopt
- Kleine rondbogen — die de zuiltjes verbinden
- Boog- of kraagsteenfries — als bovenafsluiting
- Een loopgang of nis — soms toegankelijk, vaker schijngalerij
Doorgaans bevindt de galerij zich:
- Onder de dakgoot van een schip of toren
- Boven het portaal van een romaanse kerkgevel
- Rond de trommel van een kruising of koepel
- Tussen verdiepingen als horizontale geleding
Functie
De dwerggalerij had meerdere functies:
- Decoratie — verlevendigt grote gesloten gevelvlakken
- Schaalverdeling — verkleint visueel de massa van de muur
- Lichttoetreding — soms achterliggende ruimtes verlicht
- Symboliek — beeld van het hemelse Jeruzalem als open hof
- Constructief — luchtcirculatie achter de gevel
Toepassing en bekende voorbeelden
De dwerggalerij is vooral te vinden bij romaanse kerken en kathedralen:
| Gebouw | Plaats | Bijzonderheid |
|---|---|---|
| Dom van Speyer | Duitsland | Brede galerij rond het oostkoor |
| Dom van Worms | Duitsland | Rondom hele bovenbouw |
| San Zeno | Verona, Italië | Gevel van veelvoud bogen |
| Pisa, Doopkapel en Toren | Italië | Stapeling van galerijen |
| Kloosterkerk Rolduc | Kerkrade | Bekend Nederlands voorbeeld |
In latere stijlen
Hoewel hoofdzakelijk romaans, leeft het motief voort:
- In neoromaanse 19de-eeuwse kerken en stations
- Als decoratief band in baksteenarchitectuur
- In moderne herinterpretaties, bijvoorbeeld bij gevelpanelen
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
