Een gemaal is een pompstation dat overtollig water uit een lager gelegen gebied, zoals een polder, omhoog verpompt naar een hoger gelegen waterloop (de boezem) of rechtstreeks naar zee of rivier. Zo houdt het gemaal het waterpeil op peil en voorkomt het wateroverlast in laaggelegen gebieden.
Hoe werkt een gemaal?
In grote delen van Nederland ligt het land lager dan het omringende water. Zonder ingrijpen zou dit land onder water lopen. Een gemaal lost dit op door water actief te verplaatsen:
- Overtollig water uit sloten en kanalen verzamelt zich in de polder.
- Het gemaal pompt dit water omhoog naar de boezem of naar een afvoerkanaal.
- Vanaf de boezem stroomt het water uiteindelijk naar zee of rivier.
Vroeger gebeurde dit met windmolens; tegenwoordig gebruiken gemalen elektrische of dieselaangedreven pompen, zoals vijzels, centrifugaalpompen of schroefpompen.
Toepassing
Gemalen zijn essentieel in het Nederlandse waterbeheer en worden ingezet voor:
- Peilbeheer – het handhaven van een vast waterpeil voor landbouw en bebouwing.
- Wateroverlast – het snel afvoeren van regenwater bij hevige neerslag.
- Doorspoeling – het verversen van water voor de waterkwaliteit.
Bij bouwprojecten in laaggelegen gebieden is de aanwezigheid en capaciteit van een gemaal van belang voor de drooglegging en de fundering.
Gerelateerde termen
- Waterhuishouding
- Polder
- Dijk
- Fundering
- Bemaling
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
