Een harnas is het geheel van horizontale en verticale stijlen, roeden en bogen in een venster — meestal van steen of ijzer, soms van hout. Het harnas verdeelt het venster in vakken en geeft grote glasvlakken, zoals glas-in-loodramen, de nodige stevigheid.
Inhoudsopgave
Functie
Het harnas heeft twee taken:
- Constructief — het draagt en verstijft het glas. Grote glas-in-loodramen zouden zonder harnas doorzakken en bezwijken onder wind- en eigen gewicht
- Esthetisch — de indeling van stijlen en bogen bepaalt mede het beeld van het venster en past bij de bouwstijl
De term komt uit het Middelnederlands, ontleend aan oude Franse woorden voor wapenrusting — een verwijzing naar de dragende, beschermende aard van het raamwerk.
Toepassing
- Kerken en monumentale gebouwen — grote gebrandschilderde ramen rusten in een stenen harnas met maaswerk
- Historische vensters — ijzeren harnassen (met zadelroeden) houden loodpanelen op hun plaats
- Restauratie — bij herstel van oude ramen wordt het harnas beoordeeld op roest, scheuren en verzakking
Aandachtspunten
IJzeren onderdelen kunnen roesten en uitzetten, waardoor steen kan barsten. Bij restauratie wordt roestend ijzer behandeld of vervangen door roestvast materiaal.
Gerelateerde termen
- Glas-in-lood
- Venster
- Roede
- Maaswerk
- Natuursteen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
