Een kelkkapiteel is een kapiteel (zuiltop) met de vorm van een omgekeerde kelk of bloemknop: onder smal, naar boven toe wijder wordend. Het vormt de overgang tussen de ronde schacht van de zuil en het vaak vierkante dekblok (abacus) of de boog daarboven.
Inhoudsopgave
Vorm en werking
De kelkvorm zorgt voor een natuurlijke, dragende overgang van rond naar vierkant. De onderzijde sluit aan op de zuil, de bovenzijde verbreedt zich om de last van de boog of het hoofdgestel op te vangen en over de schacht te verdelen:
- Bloemkelkvorm — als een openende bloemknop of drinkbeker
- Overgangsstuk — van cirkelvormige schacht naar rechthoekig dekblok
- Draagvlak — verbreedt naar boven om de bovenliggende last te spreiden
Toepassing
- Egyptische bouwkunst — kelk- en knopkapitelen naar het voorbeeld van de lotus- en papyrusplant zijn kenmerkend
- Romaanse architectuur — het kelkkapiteel (kelkblokkapiteel) komt veel voor in kerken en kloostergangen, vaak sober of met eenvoudig bladwerk versierd
- Gebruik — draagt bogen, gewelven en hoofdgestellen
Aandachtspunten
- Het kelkkapiteel wordt vaak gecombineerd met een dekblok (abacus) dat de aansluiting op de boog vlak maakt
- Het onderscheidt zich van het bladkapiteel (met acanthus- of bladmotieven) en het knopkapiteel door zijn gladde, uitwaaierende kelkvorm
- Traditioneel gehouwen uit natuursteen; het snijden vraagt vakmanschap
Gerelateerde termen
- Kapiteel
- Bladkapiteel
- Zuil
- Ornament
- Bouworden
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
