Een keltisch kruis is een kruis waarvan de vier armen worden verbonden door een ring rond het snijpunt. Deze vorm — een kruis met een cirkel op de kruising — is vooral bekend van de vrijstaande stenen kruisen (hoogkruisen) die vanaf de vroege middeleeuwen in Ierland, Schotland en Wales werden opgericht.
Inhoudsopgave
Vorm en kenmerken
- Ring om het snijpunt — het meest herkenbare kenmerk; de cirkel omsluit de plek waar de armen elkaar kruisen
- Rijk versierd — de stenen hoogkruisen zijn vaak bedekt met vlecht- en knoopmotieven, spiralen en Bijbelse taferelen
- Natuursteen — traditioneel gehouwen uit één blok steen, soms enkele meters hoog
De ring gaf het kruis niet alleen betekenis, maar had bij grote stenen kruisen ook een praktische functie: hij verbindt en verstevigt de uitstekende armen.
Toepassing
- Vrijstaande hoogkruisen — als gedenk-, graf- of markeringsmonument bij kerken en kloosters
- Decoratie en ornament — het motief keert terug in gevelversiering, glas-in-lood, grafmonumenten en herdenkingstekens
- Symboliek — als christelijk symbool met Keltische wortels
Aandachtspunten
- Als bouwkundig ornament wordt het keltisch kruis toegepast in gehouwen natuursteen, gietwerk of glas-in-lood
- Bij restauratie van oude hoogkruisen is verwering van de fijne vlechtmotieven een belangrijk aandachtspunt
Gerelateerde termen
- Kruis
- Andreaskruis
- Ornament
- Gotiek
- Natuursteen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
