Een klaverbladboog is een boog die is opgebouwd uit drie cirkeldelen, waarbij de middelpunten van die cirkels een gelijkzijdige driehoek vormen en de cirkelsegmenten elkaar zo raken dat een klaverbladmotief ontstaat. De boog heet daarom ook wel driepasboog of drielobbige boog: twee lobben aan de zijkanten en één bovenin.
De vorm hoort thuis in de middeleeuwse bouwkunst — romaans en vooral gotisch — en komt daarnaast veel voor in de moorse en neogotische architectuur.
Verwante vormen
| Vorm | Kenmerk |
|---|---|
| Klaverbladboog / driepasboog | Drie lobben, ronde afsluiting bovenin |
| Spitsdriepasboog | Drie lobben, maar spits toelopend van boven |
| Veelpasboog | Vier, vijf of meer lobben (vierpas, vijfpas) |
Toepassing
- Maaswerk in vensters — de klaverbladvorm is een van de basisfiguren waarmee gotisch maaswerk wordt samengesteld
- Nissen en portalen — als afsluiting boven een nis, deur of beeldnis
- Blindnissen in gevels — decoratief in metselwerk, zonder opening erachter
- Balustrades en meubels — als doorbroken motief in steen of houtsnijwerk
- Neogotiek — negentiende-eeuwse kerken en scholen gebruiken het motief volop
Uitzetten en constructie
De vorm is met passer en potlood exact te tekenen: zet een gelijkzijdige driehoek uit, gebruik de hoekpunten als middelpunten en teken drie gelijke cirkelbogen die elkaar raken. De straal is daarbij de helft van de zijde van de driehoek.
Constructief is een klaverbladboog geen efficiënte draagvorm: de inspringende punten tussen de lobben zijn zwakke plekken waar spanning zich concentreert. Daarom is het meestal een decoratieve invulling binnen een dragende ontlastingsboog of latei, en niet de draagconstructie zelf. Bij restauratie zijn juist die inspringende hoeken de plekken waar scheuren en afgeschilferde steen ontstaan.
Gerelateerde termen
- Driepasboog
- Driepas
- Boog
- Maaswerk
- Gotiek
- Neogotiek
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
