Een kleikom — ook komgrond genoemd — is een beperkt gebied dat een soort vallei van klei vormt, meestal bij rivieren. Bij overstromingen zette de rivier het grovere zand direct langs de bedding af (de hoger gelegen oeverwallen) en spoelde het fijnste materiaal verder het achterland in. Daar bezonk het als een dik pakket zware klei: de kom.
Komgronden liggen daardoor lager en natter dan de oeverwallen ernaast. Ze werden vroeger vrijwel uitsluitend als grasland gebruikt; boerderijen en dorpen staan juist op de oeverwallen.
Waarom het voor bouwen uitmaakt
- Slappe ondergrond — een dik kleipakket, vaak met veen ertussen, is samendrukbaar; zetting en scheefstand liggen op de loer
- Hoge grondwaterstand — kruipruimten staan er sneller nat en kelders vragen een waterdichte constructie
- Slechte infiltratie — regenwater zakt nauwelijks weg; hemelwater afkoppelen naar de bodem werkt op komgrond meestal niet
- Funderingskeuze — op komgronden wordt vrijwel altijd op palen gefundeerd; funderen op staal is er zelden verantwoord
Historische betekenis: gietvorm voor lood
In de natuursteenbewerking is een kleikom iets heel anders: een uit vette klei gevormde halve kom die werd gebruikt om lood te gieten rond een dook. De kom werd tegen de natuurstenen delen gedrukt, waarin kanaaltjes waren uitgespaard. Het vloeibare lood liep vanuit de kom naar de uitsparing voor de dook. Na het verharden werd de kom gebroken en het overtollige lood afgesneden en opnieuw gebruikt.
Praktijktips
- Kijk naar de buren — scheefstand en scheuren in oudere panden in de omgeving vertellen veel over de ondergrond
- Sondering vooraf — bij nieuwbouw of een aanbouw op komgrond is grondonderzoek geen luxe maar een voorwaarde
- Bergen in plaats van infiltreren — regenwater op komgrond beter bufferen (bijvoorbeeld in een vijver of wadi met afvoer) dan proberen weg te laten zakken
Gerelateerde termen
- Klei
- Grondsoort
- Dook
- Lood
- Paalfundering
- Terp
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
