Een kokerligger is een ligger met een gesloten, holle doorsnede — een rechthoekige of trapeziumvormige “koker” van staal of beton. In plaats van een open profiel met twee flenzen en een lijf (zoals een I-profiel) vormen boven- en onderflens samen met twee lijfplaten een gesloten doos.
Waarom een gesloten doorsnede
Het grote voordeel van een gesloten doorsnede is de wringstijfheid (torsiestijfheid). Een open profiel wringt makkelijk als de belasting niet precies in het midden aangrijpt; een gesloten koker is daar vele malen stijver in. Dat maakt de kokerligger de logische keuze wanneer:
- de belasting excentrisch aangrijpt, bijvoorbeeld verkeer op één rijstrook van een brug;
- de ligger in het horizontale vlak gekromd is (een boogvormige viaductligger);
- de ligger een grote overspanning moet halen bij beperkte constructiehoogte;
- de constructie slank en strak moet ogen — het gesloten profiel oogt rustiger dan een vakwerk.
Toepassingen
| Toepassing | Materiaal | Kenmerk |
|---|---|---|
| Verkeersbruggen en viaducten | Staal of voorgespannen beton | Vaak één brede koker onder het rijdek |
| Kraanbanen | Staal | Grote wringkrachten door zijdelingse kraanbelasting |
| Kolommen en portalen | Staal (kokerprofiel, RHS/SHS) | Gelijkmatige knikstijfheid in beide richtingen |
| Hoogbouwkernen | Beton | Het gebouw zelf werkt als kokerconstructie |
Bij kleinere toepassingen — een carport, een overkapping, een stalen latei boven een brede opening — is de gewalste kokerbuis (SHS/RHS) de doe-het-zelf-variant van hetzelfde principe.
Aandachtspunten
- Corrosie aan de binnenkant — een gesloten koker is van binnen niet te inspecteren of te schilderen. Grote kokerliggers krijgen daarom mangaten en soms een geconditioneerd binnenklimaat; kleine kokerprofielen worden luchtdicht dichtgelast, zodat er geen vocht bij kan.
- Condens — een niet volledig dichte koker die van buiten opwarmt en ’s nachts afkoelt, zuigt vochtige lucht aan. Dat is de meest voorkomende oorzaak van roest van binnenuit.
- Aansluitingen — een gesloten profiel is aan de binnenzijde niet bereikbaar voor bouten. Verbindingen zijn daarom meestal gelast of gebeuren met doorstekende platen.
Gerelateerde termen
- Ligger
- I-profiel
- Plaatligger
- Gewalste ligger
- Overspanning
- Staal
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
