Een korrelgroep is de aanduiding van de kleinste en de grootste korrelafmeting van een toeslagmateriaal. Het is de handelsmaat waarmee zand, grind en granulaat worden besteld en geleverd. De notatie is d/D, waarbij de kleine letter d de kleinste korrelmaat is en de hoofdletter D de grootste. Andere namen voor hetzelfde begrip zijn korrelfractie en korrelgroottefractie.
De indeling
| Categorie | Korrelmaat | Voorbeelden | Gangbare korrelgroepen |
|---|---|---|---|
| Fijn toeslagmateriaal | kleiner dan 4 mm | metselzand, betonzand, bergzand | 0-1, 0-2, 0-4 |
| Grof toeslagmateriaal | 4 mm en groter | grind, split, granulaat | 4-8, 4-16, 4-22, 4-32, 8-11, 8-16, 16-22, 16-32 |
De grenswaarden zijn niet willekeurig: ze horen bij de standaardzeefreeks, waarbij de maten worden afgerond op onder meer 5, 11, 22 en 32 mm. In de betonbouw wordt zelden grover gegaan dan 32 mm.
Waarom de keuze uitmaakt
- Wapeningsafstand — de grootste korrel moet ruim tussen de wapeningsstaven en tussen wapening en bekisting door kunnen. Een vuistregel in de betonpraktijk is dat de grootste korrel kleiner blijft dan de vrije ruimte tussen de staven en kleiner dan de betondekking.
- Cementverbruik — hoe groter de maximale korrel, hoe minder cementpasta er nodig is om alle korrels te omhullen. Grover toeslagmateriaal is dus zuiniger, maar minder goed verwerkbaar in dunne of dichtbewapende delen.
- Oppervlakteafwerking — bij zichtbeton en bij uitgewassen beton bepaalt de korrelgroep het uiterlijk rechtstreeks.
- Prijs en beschikbaarheid — de standaardfracties zijn gangbaar en dus goedkoop; afwijkende fracties zijn duurder en soms slecht leverbaar.
Bestellen in de praktijk
- Vermeld altijd de korrelgroep. “Een kuub grind” is geen bestelling; “4-16” wel.
- Metselzand is niet hetzelfde als betonzand. Metselzand is fijner en ronder, betonzand grover en scherper. Ze zijn niet uitwisselbaar.
- Combineer fracties bewust. Een enkele fractie geeft een discontinue korrelverdeling met veel holle ruimte; een mengsel van fracties vult die ruimte op en levert sterker, dichter beton.
Gerelateerde termen
- Korrelgrootte
- Korrelverdeling
- Fractie
- Grind en split
- Betonmortel
- Beton
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
