Een kraal is een ronde, bolle afwerkrand langs de kant van een bouwdeel. Je komt hem tegen bij een platdakrand, aan een zinken of houten dakgoot, onder een vensterbank en in stucwerk. Het woord is verwant aan krul; in het Engels heet het bead.
Waar je kralen tegenkomt
- Dakrand — bij zinkwerk wordt de rand van de strook omgezet tot een kraal (een kraaltrim of kraalrand). Dat maakt de rand stijf, voorkomt een scherpe snijkant en zorgt dat regenwater loslaat.
- Dakgoot — de voorzijde van een zinken mastgoot of bakgoot wordt met een kraal afgewerkt, vaak om een ingelegde draad. Zo blijft de gootrand recht en vervormt hij niet als iemand er een ladder tegenaan zet.
- Onder een vensterbank — een kraaldeel of vlagstuk met een halfronde neus, zodat het water aan de onderkant loslaat in plaats van door te lopen naar de gevel.
- In stucwerk — een kraal als afgeronde overgang bij een dagkant of een plafondaansluiting.
- In timmerwerk — een halfronde profilering langs een schroot, deurpaneel of lijst.
Waarom die ronde vorm
Een kraal is niet alleen decoratie. De vorm doet drie dingen tegelijk:
- Stijfheid. Een omgezette rand is veel buigstijver dan een vlakke strook plaatmateriaal. Vandaar dat elk stuk zetwerk aan de rand wordt omgezet.
- Waterafgifte. Een bolle onderrand functioneert als druiprand: het water rolt eraf op het laagste punt in plaats van door te lopen langs het vlak eronder.
- Beschadigingsbestendigheid. Een ronding neemt een stoot op; een scherpe hoek in verf of stuc breekt uit.
Bij uitvoering
Bij zinkwerk moet je rekening houden met werking: zink zet flink uit bij temperatuurwisseling. Kralen die klemvast tussen twee vaste punten liggen, gaan golven — houd de gebruikelijke deellengtes en dilataties aan. Bij houten kralen geldt: verf ook de onderzijde en de kopse kanten, want juist daar zuigt het hout water op.
Gerelateerde termen
- Kraalprofiel
- Kraalschroot
- Dakgoot
- Bakgoot
- Zinkwerk
- Druiprand
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
