Een kraalprofiel is een eenvoudige ronde versiering — een halfronde of driekwartronde staaf — die om een bouwkundige opening of langs een hoek loopt. Je vindt het rond portalen, vensters en nissen, op muurhoeken en als profilering van pilasters. Een andere naam is rondstaafprofiel.
Herkomst
Het kraalprofiel is kenmerkend voor de romanogotiek, en in Nederland vooral bekend van de bakstenen kerken in het noorden (Groningen, Friesland, Drenthe). Daar werd het profiel uit speciaal gevormde profielstenen gemetseld: de rondstaaf loopt om de dagkanten van een spitsboogvenster of een portaal heen en geeft de opening diepte.
Wat het doet
- Diepte suggereren. Een muuropening in massief metselwerk is een plat gat. Een rondstaaf in de dag laat licht en schaduw over de opening lopen, waardoor de muur dikker en het venster rijker oogt.
- De hoek beschermen. Een afgeronde hoek breekt veel minder snel uit dan een scherpe kant — bij een portaal waar dagelijks langsgelopen wordt is dat geen kleinigheid.
- Water afvoeren. Op een buitenprofiel loopt regenwater langs de ronding af in plaats van in een scherpe hoek te blijven staan.
Uitvoering en herstel
- Metselwerk — met profielstenen (vormbakstenen). Bij restauratie worden ontbrekende stenen op maat nagebakken of uit een steen gehakt; het profiel moet exact doorlopen, anders valt de onderbreking meteen op.
- Natuursteen — uit het blok gehakt, met een sjabloon om het profiel over de hele lengte gelijk te houden.
- Stucwerk en hout — met een trekprofiel of een frees, waarbij het profiel op de hoek van een pilaster of dagkant wordt getrokken.
Bij herstel geldt de gebruikelijke restauratieregel: eerst vaststellen waaróm het profiel is aangetast — meestal doorslaand vocht of vorstschade — en die oorzaak wegnemen, anders is het nieuwe werk binnen een paar winters terug bij af.
Gerelateerde termen
- Kraal
- Profielsteen
- Vormbaksteen
- Dagkant
- Pilaster
- Spitsboog
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
