Een kramplaat — ook herstelplaat genoemd — is een metalen verbindingsmiddel dat over of tussen twee houten delen wordt aangebracht. De plaat wordt gebruikt om scheuren te voorkomen, om twee delen aan elkaar te koppelen, of allebei tegelijk.
Drie toepassingen
- Tegen scheuren. Een kramplaat op de kopse kant van een stam, paal of balk houdt de vezels bij elkaar, zodat de onvermijdelijke droogscheur niet doorschiet. Ook langs de langskant van bijvoorbeeld steigerplanken wordt hij zo gebruikt.
- Als koppeling. Over de naad tussen twee kopse kanten of twee langskanten heen, om de delen in lijn te houden.
- Als tandplaat tussen twee delen — de bulldog. Een ronde of vierkante getande plaat die tussen twee houten delen wordt geperst en met een doorgaande bout wordt aangetrokken. De tanden dringen in beide houtdelen en nemen de schuifkracht op; de bout houdt het pakket bij elkaar. De bulldog bestaat eenzijdig getand (hout-op-staal) en tweezijdig getand (hout-op-hout); de tweezijdige levert een stijve verbinding op.
Belangrijk verschil: constructief of niet
Een kramplaat is niet automatisch een constructieve verbinding. Een plaat die je er met wat schroeven overheen legt om een scheur te stoppen, mag je niet zonder meer als krachtafdragend rekenen. Voor constructieve verbindingen in hout wordt in de moderne praktijk vooral de spijkerplaat gebruikt (bij spanten in de fabriek ingeperst), of een verbinding met bouten en dwarskrachtdeuvels zoals de bulldog, ontworpen volgens de rekenregels voor houtconstructies.
Praktische aandachtspunten
- Corrosie. Buiten of in een vochtige ruimte is een verzinkte of roestvaste uitvoering noodzakelijk. Roestend staal in hout geeft zwarte verkleuring en tast de vezel aan; bij eiken en andere looizuurrijke houtsoorten gaat dat extra snel.
- Randafstanden. Een bevestiging te dicht bij de kopse kant of de zijkant splijt het hout juist — precies wat je wilde voorkomen. Houd de door de fabrikant opgegeven rand- en tussenafstanden aan.
- Bulldogs vergen kracht. Ze worden ingeperst, bij voorkeur met een draadstang en moeren of een pers, niet door de definitieve bout aan te trekken met een sleutel.
- Hout blijft werken. Een starre plaat over een groot vlak kan bij krimp juist nieuwe spanning veroorzaken. Kies liever een korte plaat op de kritieke plek dan één lange over de hele balk.
Gerelateerde termen
- Spijkerplaat
- Houtverbinding
- Deuvel
- Kopse kant
- Krimpscheur
- Hardhout
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
