Een kunstwerk is in de civiele techniek een door mensen gemaakt bouwwerk dat deel uitmaakt van de infrastructuur: een constructie die een weg, spoor of waterloop mogelijk maakt, kruist of beheerst. Het woord heeft hier niets met beeldende kunst te maken; het gaat om “kunst” in de oude betekenis van kunde, vakmanschap.
Welke bouwwerken vallen eronder
- Bruggen — vaste bruggen, beweegbare bruggen, fiets- en voetgangersbruggen
- Viaducten — een kruising van een weg of spoor over een andere weg
- Aquaducten — een waterweg over een weg of spoor heen
- Tunnels — weg-, spoor- en fietstunnels
- Sluizen en stuwen — voor het regelen van waterpeil en scheepvaart
- Duikers — buizen of kokers waarmee water onder een weg of dam door loopt
- Gemalen, kades, damwanden en keermuren — grond- en waterkerende constructies
De verzamelnaam is handig omdat al deze objecten iets gemeen hebben: ze zijn constructief zwaar, hebben een lange levensduur en vragen om planmatig beheer en periodieke inspectie.
Waarom de term ertoe doet
Wegbeheerders — Rijkswaterstaat, provincies, gemeenten en waterschappen — houden hun kunstwerken in aparte beheerbestanden bij. Voor een kunstwerk gelden andere regels dan voor het wegdek ernaast:
- Levensduur — vaak wordt gerekend met een ontwerplevensduur in de orde van vijftig tot honderd jaar
- Belastingklasse — bruggen en viaducten worden ontworpen op verkeersbelastingen volgens de Eurocode; bij zwaar transport is een aparte toets nodig
- Inspectiecyclus — visuele inspecties met een vaste frequentie, aangevuld met diepere constructieve toetsingen
- Vervangingsopgave — veel Nederlandse kunstwerken stammen uit de wederopbouwperiode en naderen het einde van hun ontwerplevensduur
Bij een omgevingsvergunning of een bestek kom je de term vaak tegen in de zin van “wegen en kunstwerken”: het wegdek en alles wat daarin als constructie is opgenomen.
Gerelateerde termen
- Civiele techniek
- Brug
- Duiker
- Damwand
- Eurocode
- Infrastructuur
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
