Een langgevelboerderij is een boerderijtype waarbij woning, stal en schuur achter elkaar onder één doorlopende nok liggen en alle toegangen in dezelfde lange gevel zitten. Aan die laatste eigenschap dankt het type zijn naam: de langsgevel is de ontsluitingsgevel.
Kenmerken
- Langgerekte, smalle plattegrond, één bouwlaag met kap, doorlopend zadeldak.
- Alle deuren in de lange gevel — woningdeur, staldeuren en schuurdeur naast elkaar op één lijn.
- De schuurdeur is hoger dan de staldeuren, zodat een hoogbeladen oogstwagen naar binnen kon. Dat hoogteverschil in de gevel is het duidelijkste herkenningspunt.
- Stalvensters zijn kleiner dan de vensters van het woongedeelte. De functie-indeling is dus rechtstreeks aan de gevel af te lezen.
- Woongedeelte met vaak een opkamer boven een kelder.
- Brandmuur tussen woning en bedrijfsdeel, in latere uitvoeringen.
- Materiaal — woon- en staldeel meestal gemetseld, het schuurdeel in oudere exemplaren nog in hout.
Regio en ontstaan
Het type ontstond vanaf de zeventiende eeuw en is kenmerkend voor de Kempen: Noord-Brabant, Belgisch Limburg en Nederlands Limburg. In de rest van Nederland domineren andere typen, zoals het hallenhuis en de kop-hals-romp-boerderij.
Verbouwing en herbestemming
Langgevelboerderijen worden veel omgebouwd tot woonhuis. Aandachtspunten:
- Houd de gevelindeling leesbaar. De rij deuren met de hoge schuuropening ís het type. Wie die opening vervangt door een reeks gelijke woonhuisramen, houdt een lange schuur over zonder herkenbaarheid. Gemeenten sturen hier bij karakteristieke en beschermde panden actief op.
- Isoleer de kap van binnenuit als het beeld van pannen, overstek en gootlijn moet blijven. Bij een monument weegt dat zwaar. Let dan wel op de dampremmende laag en op luchtdicht aansluiten bij de muurplaat.
- De vloer van het bedrijfsdeel ligt vaak lager dan de woonvloer en rechtstreeks op de grond, zonder isolatie en zonder vochtkering. Reken op het volledig vernieuwen van die vloer.
- Optrekkend vocht. Oude muren hebben zelden een trasraam of vochtkerende laag; controleer dit voordat je binnen afwerkt met dampdichte materialen.
- Het gebint. Ga niet zomaar door met verwijderen van stijlen voor een open ruimte; de kap ontleent zijn stabiliteit aan de gebinten en de schoring.
Gerelateerde termen
- Langhuisboerderij
- Langsgevel
- Hallenhuis
- Hoekgevelboerderij
- Krukhuisboerderij
- Boerderij
- Trasraam
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
