Een langsgevel is de lange gevel van een rechthoekig gebouw, evenwijdig aan de nok. Het is doorgaans ook de gootzijde: bij een zadeldak liggen de dakgoot en de muurplaat langs de langsgevel. De tegenhanger is de kopgevel, die haaks op de nok staat en waarin bij een zadeldak de topgevel zit.
Inhoudsopgave
Bouwkundige rol
- Draagt de muurplaat. Op de langsgevel rust de muurplaat waarop de sporen of de gebinten landen; via de gordingen komt een groot deel van de daklast op deze gevel terecht.
- Bepaalt de gootlijn. De hoogte van de langsgevel legt de goothoogte vast — een maat die in bestemmings- en omgevingsplannen bijna altijd expliciet is geregeld.
- Verzorgt stabiliteit. De langsgevels vangen de wind op die op de kopgevels drukt, en andersom. Een gebouw met twee lange, vrijwel gesloten langsgevels is in de lengterichting stabiel zonder extra maatregelen.
Toepassing
Bij boerderijen bepaalt de keuze van de ontsluitingsgevel het type: zitten alle toegangen in de langsgevel, dan spreek je van een langgevelboerderij. Bij rijenbouw en beukenbouw zijn de langsgevels de voor- en achtergevel, terwijl de kopgevels de bouwmuren tussen de woningen zijn.
Aandachtspunten
- Grote openingen kosten stabiliteit. Wie een langsgevel wil openmaken met brede puien, haalt precies het vlak weg dat de wind op de kopgevels afdraagt. De overgebleven muurdammen tussen de openingen — de penanten — moeten die krachten dan opnemen. Laat dit doorrekenen; het is geen kwestie van “er zit toch een latei boven”.
- Latei én oplegging. Boven een nieuwe opening zit niet alleen het metselwerk, maar vaak ook de muurplaat met de volledige daklast. De oplegging van de latei is dan minstens zo kritisch als de latei zelf.
- Goothoogte is planologisch geregeld. Ophogen van de langsgevel bij een dakopbouw of optopping raakt vrijwel altijd aan de maximale goothoogte in het omgevingsplan.
- Slagregen. De langsgevel die op de overheersende windrichting staat (in Nederland zuidwest) krijgt de meeste slagregen. Voegwerk, kozijnaansluitingen en de open stootvoegen onderin de spouw verdienen daar extra aandacht.
Gerelateerde termen
- Kopgevel
- Gevel
- Nok
- Muurplaat
- Zadeldak
- Langgevelboerderij
- Stootvoeg
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
