Een leihamer, ook leidekkershamer genoemd, is het samengestelde handgereedschap waarmee de leidekker leien op maat kapt, gaten voor de bevestiging slaat en spijkers indrijft of uittrekt. Het is geen gewone hamer maar een viertal gereedschappen in één, precies afgestemd op het werken op een dakvlak waar je niet met een werkbank naast je staat.
De hamer weegt doorgaans ergens tussen de 400 en 800 gram — licht genoeg om er de hele dag mee te werken en om een lei niet te breken, zwaar genoeg om een spijker in het dakbeschot te drijven.
De onderdelen en waar ze voor dienen
- De punt (pen) aan de ene zijde van de kop slaat het gaatje waar de leinagel doorheen gaat. Dat gaat van de onderzijde van de lei naar boven, zodat de doorslag aan de bovenkant een kleine trechter vormt waarin de spijkerkop verzonken komt te liggen. Zonder dat verzinken ligt de bovenliggende lei op de spijkerkop te wippen.
- De hamerbaan aan de andere zijde drijft de leinagels in het hout.
- Het peer- of sleutelgatvormige gat in het midden van de kop dient om spijkers uit te trekken — onmisbaar bij reparatiewerk.
- De afgeschuinde zijkanten van de steel vormen de snede waarmee de lei op maat wordt gekapt. Sommige uitvoeringen zijn links- of rechtshandig; kies de uitvoering die bij je werkhand past.
| Punt (pen) | Slaat het gaatje voor de leinagel, van de onderzijde van de lei naar boven |
|---|---|
| Hamerbaan | Drijft de leinagels in het hout |
| Peer- of sleutelgatvormig gat | Trekt spijkers uit, onmisbaar bij reparatiewerk |
| Snede (afgeschuinde zijkanten van de steel) | Kapt de lei op maat |
Werken met de leibrug
Kappen doe je vrijwel altijd in combinatie met een leibrug (ook kapijzer of kapbank genoemd): een stalen rand of blokje dat je op de dakrand of op een steunpunt vastzet en waarover je de lei legt. De lei steekt over de rand uit, de snede van de hamer hakt er langs, en de rand fungeert als geleider en als tegenhouder.
Zo ontstaat de kenmerkende, licht schuin afgekapte rand van een handgekapte lei: die rand is aan de onderzijde iets breder, waardoor het water eraf loopt en niet naar binnen kruipt. Dat is geen esthetische toevalligheid maar een functionele eigenschap — met een haakse zaagsnede krijg je die niet.
Praktische tips
- Kap altijd met de goede zijde van de lei naar boven. De afschuining hoort aan de onderzijde te zitten; kap je verkeerd om, dan trekt de rand water naar binnen.
- Sla het spijkergat pas nadat de lei op maat is. Anders zit het gat na het kappen op de verkeerde plek.
- Gebruik geen gewone klauwhamer. Een gewone hamer heeft geen punt, geen snede en een te grote baan; leien breken er ongecontroleerd onder.
- Houd de punt scherp. Een botte punt versplintert de lei rond het gat in plaats van hem netjes te doorslaan.
- Werk veilig op het dak. Gebruik een ladder met ladderhaak en een deugdelijke valbeveiliging; leien zijn glad en niet beloopbaar.
- Voor het uittrekken van vastzittende spijkers onder een liggende lei gebruikt de leidekker een rooihaak; die is daarvoor beter geschikt dan het gat in de hamerkop.
Gerelateerde termen
- Leidak
- Leihaak
- Daklei
- Hamer
- Klauwhamer
- Dakbeschot
- Dakhelling
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
