Een leilinde is een lindeboom waarvan de takken langs een frame van latten of draad in één plat vlak worden geleid en door snoei in dat vlak worden gehouden. Het resultaat is een boom die zich als een groen scherm gedraagt: breed en hoog, maar nauwelijks diep.
Het woord lei komt van leiden — de takken worden gestuurd. Dezelfde techniek heet bij fruit leifruit en bij andere soorten leibeuk, leiplataan of leihaagbeuk. De linde (meestal Tilia europaea of Tilia platyphyllos) is populair omdat hij snoei uitzonderlijk goed verdraagt en jaar na jaar op dezelfde plek uitloopt.
Waarom een leilinde bij een gebouw?
Een leilinde voor een zuid- of westgevel werkt als seizoensgebonden zonwering. In de zomer filtert het blad de zon en houdt het de gevel en de ruimte erachter koeler; in de winter staat de boom kaal en laat hij het lage zonlicht juist door. Dat is precies het omgekeerde van een vaste luifel, die het hele jaar dezelfde schaduw geeft.
Daarnaast wordt de leilinde gebruikt als privacyscherm boven een schutting, als markering van een oprit of erf, en in de openbare ruimte langs lanen waar de kroon vrij moet blijven van gevels of leidingen.
Praktische aandachtspunten
- Stamhoogte kiezen op ooghoogte. Voor een scherm boven een schutting is een stamhoogte van ongeveer 180 tot 220 cm gebruikelijk; het bladvlak begint dan net boven de erfafscheiding.
- Plantafstand. Reken bij een aaneengesloten scherm op ongeveer 2 tot 3 meter tussen de stammen, afhankelijk van de breedte van het geleverde rek.
- Frame is tijdelijk. Het bamboe- of stalen rek stuurt de takken de eerste jaren. Na circa vijf tot tien jaar draagt de vergroeide takstructuur zichzelf en kan het rek weg. Bindmateriaal moet je jaarlijks controleren: strak gebonden touw of draad snoert in de tak en veroorzaakt insnoering.
- Snoeien. Een leiboom vraagt onderhoud, anders verliest hij zijn vorm. Gebruikelijk is jaarlijks snoeien in de winter (bladloos, vorm goed zichtbaar) en zo nodig een tussentijdse zomersnoei.
- Afstand tot de gevel. Houd minimaal ongeveer 1 tot 1,5 meter aan, zodat de takken de gevel niet raken en er lucht langs kan.
- Honingdauw. Lindes zijn gevoelig voor bladluis; die scheidt honingdauw af, wat kleverige neerslag geeft op terras, auto of gevel. Zilverlinde (Tilia tomentosa) staat bekend als minder luisgevoelig.
- Wettelijke afstand. Het Burgerlijk Wetboek (artikel 5:42 BW) houdt als hoofdregel aan dat bomen op ten minste twee meter van de erfgrens staan en heesters op een halve meter, tenzij de gemeentelijke verordening of plaatselijk gebruik een kleinere afstand toestaat. Check dit dus bij je gemeente vóór je plant.
- Kosten. Een leilinde is geen goedkope boom, juist omdat hij jarenlang op de kwekerij is opgekweekt en geleid. Reken globaal op enkele honderden euro’s per boom, sterk oplopend met de stamomtrek.
Gerelateerde termen
- Erfafscheiding
- Geveltuin
- Groene gevel
- Overstek
- Boom (bouwkunde)
- Boomspiegel
- Klimaatadaptief bouwen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
