Een leipan is een vlakke, rechthoekige dakpan zonder zijsluiting, die zijn naam ontleent aan het uiterlijk van een leiendak. Omdat er geen zijsluiting is, moet de pan de waterdichtheid halen uit overlapping in plaats van uit een sluitprofiel.
Klassiek zijn leipannen van gebakken keramiek, maar ze worden ook gemaakt van beton, vezelcement, hout en kunststoffen zoals composiet of hard rubber. De beverstaart — de bekende pan met afgeronde onderkant — is in feite een uitvoering van de leipan.
Dubbeldekse dekking
Waar een gewone opnieuwvormige of golfpan met één laag toe kan, worden leipannen doorgaans dubbeldeks gelegd: elke pan overlapt niet alleen de pan van de laag eronder, maar ook nog een deel van de laag daaronder. Op elk punt van het dakvlak liggen dan minstens twee pandiktes, en de verticale naad tussen twee pannen wordt altijd door de pan erboven afgedekt.
Dat maakt de dekking veilig, maar ook zwaar: een leipannendak bevat veel meer pannen per vierkante meter dan een dak met grote sluitpannen. Bij vervanging van een sluitpannendak door leipannen moet de kapconstructie daarom altijd worden nagerekend — het extra eigen gewicht is geen detail.
Dakhelling
De vlakke vorm zonder sluiting stelt eisen aan de helling:
- Vanaf ongeveer 35 graden is een leipannendak in principe zonder aanvullende maatregelen toepasbaar.
- Tussen ongeveer 30 en 35 graden is een waterkerende laag onder de pannen nodig, omdat inwaaiend water en sneeuw anders langs de naden binnendringen.
- Onder 30 graden wordt de leipan afgeraden; de overlapping is dan onvoldoende om opstuwend water te keren.
Houd altijd het verwerkingsvoorschrift van de fabrikant aan: minimale helling, dekkende maat en overlap verschillen per model.
Toepassing op de gevel
Leipannen worden ook verticaal toegepast als gevelbekleding, bijvoorbeeld op een topgevel of een dakkapelwang. Op een gevel is de “helling” 90 graden, dus waterafvoer is daar geen probleem; wel moet de onderconstructie geventileerd blijven en moeten de pannen mechanisch worden vastgezet.
Aandachtspunten
- Bevestiging. Doordat de pan licht en vlak is, is hij windgevoelig. Aan dakranden, bij nokken en op hoge gebouwen moeten pannen worden vastgezet met haken, klemmen of nagels.
- Verband. Pannen worden in halfsteensverband gelegd, zodat de naden niet boven elkaar uitkomen.
- Onderconstructie. Panlatten op een correcte hart-op-hartmaat zijn essentieel; die maat volgt uit de dekkende lengte van de pan, niet andersom.
- Onderhoud. Kapotte pannen zijn los te vervangen — een van de grote voordelen ten opzichte van een gesloten dakbedekking.
Gerelateerde termen
- Dakpannen
- Dakpan voorbeelden beverstaart
- Sluiting dakpan
- Daklei
- Leidak
- Dakhelling
- Panlat / tengel
- Dakbeschot
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
