Een lepe steen is een baksteen waarvan een hoek onder een schuine hoek is weggenomen, zodat hij past in een muurhoek die niet haaks is. Met lepe stenen bouw je nette, niet-haakse hoeken en veelhoekige muren, zonder dat er in elke laag een lelijk pasje ontstaat.
Leep betekent scheef of schuin; de steen dankt zijn naam aan de scheve hoek die hij mogelijk maakt. In het metselwerkvak heet het resultaat de lepe hoek; in Engelstalige literatuur heet de steen een squint.
Waar wordt hij gebruikt?
- Niet-haakse gevelhoeken, bijvoorbeeld waar een gebouw een schuin lopend perceel volgt.
- Veelhoekige bouwdelen zoals een driezijdige of vijfzijdige erker, een polygonale toren of een apsis.
- Afgeschuinde hoeken aan de straat, waar een scherpe hoeksteen anders zou afbreken of gevaarlijk zou uitsteken.
- Zichtbare hoekbeëindigingen waarbij een strakke, doorgemetselde hoek gewenst is.
Vormsteen of zelf zagen?
Er zijn twee routes, met een duidelijk verschil in resultaat:
- Fabrieksvormsteen. Steenfabrikanten leveren vormstenen voor veelgebruikte hoeken. Groot voordeel: de schuine zijde heeft een gebakken huid, net als de rest van de steen. Kleur, structuur en vochtopname sluiten daardoor aan bij het overige metselwerk. Nadeel: levertijd en meerprijs, en meestal alleen leverbaar in vaste hoeken.
- Zelf zagen. Met een steenzaag (natzaag) op de bouw kun je elke hoek maken. Nadeel: het gezaagde vlak toont het bleke, open binnenwerk van de steen. Dat verkleurt anders, vervuilt sneller en zuigt meer water op. Bij zichtwerk valt dit na een paar jaar duidelijk op.
Voor een gevel in het zicht loont de vormsteen vrijwel altijd. Voor binnenwerk of achterliggend metselwerk volstaat zagen prima.
| Fabrieksvormsteen | Schuine zijde heeft een gebakken huid; kleur, structuur en vochtopname sluiten aan bij het overige metselwerk. Nadeel: levertijd en meerprijs, meestal alleen in vaste hoeken. Loont vrijwel altijd voor een gevel in het zicht. |
|---|---|
| Zelf zagen (natzaag) | Elke hoek is te maken. Nadeel: het gezaagde vlak toont het bleke, open binnenwerk, verkleurt anders, vervuilt sneller en zuigt meer water op. Volstaat prima voor binnenwerk of achterliggend metselwerk. |
Praktische tips
- Bepaal de hoek voordat je bestelt. Meet met een zwaaihaak en noteer de hoek in graden; bij een vormsteen is de hoek niet achteraf te veranderen.
- Tel ruim. Per laag is meestal één lepe steen nodig, soms twee. Bestel een marge van 5 tot 10 procent extra voor breuk en zaagverlies.
- Let op het verband. Ook bij een scheve hoek moeten de stootvoegen van opeenvolgende lagen verspringen; teken het verband uit voor de eerste laag in plaats van al metselend te improviseren.
- Zaag nat. Droog zagen van baksteen geeft kwartsstof (silicastof); dat is schadelijk bij inademing. Werk met water op de zaag en met adembescherming.
- Bescherm de scherpe neus. Een sterk lepe steen heeft een dunne punt. Beschadig hem niet bij het aandrukken en houd hem tijdens de bouw uit het loopverkeer.
Gerelateerde termen
- Lepe hoek
- Metselverband
- Kruisverband
- Klezorenverband
- Halfsteens muur
- Steens muur
- Handvormsteen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
