Wat is een lichtkoepel?

Een lichtkoepel is een gewelfde, doorschijnende kap van kunststof die op een plat of licht hellend dak wordt geplaatst om daglicht in de onderliggende ruimte te brengen. Hij staat vrijwel altijd op een opstand — de koepeltrommel — die de koepel boven het waterpeil van het dakvlak brengt.

De gewelfde vorm heeft twee praktische redenen: hij is stijver dan een vlakke plaat van hetzelfde materiaal, en regen en vuil lopen eraf in plaats van erop te blijven staan.

Opbouw

• De opstand (koepeltrommel). Van kunststof, hout of geïsoleerd plaatmateriaal. De dakbedekking wordt tegen de opstand omhoog gezet en afgewerkt. De opstand moet hoog genoeg zijn om opstuwend water en sneeuw te keren; in de dakenbouw wordt doorgaans minimaal ongeveer 15 cm boven het dakvlak aangehouden.
• De koepel zelf. Van acrylaat (PMMA) of polycarbonaat (PC). Acrylaat is helderder en krasvaster, polycarbonaat is aanmerkelijk slagvaster.
• Het aantal schalen. Enkelwandig, dubbelwandig of drie- tot vierwandig. Elke extra schaal verbetert de isolatie, maar kost lichtdoorlaat.

Uitvoeringen en maten

Lichtkoepels zijn er helder (maximale lichtdoorlaat, wel inkijk en slagschaduw) en opaal (diffuus licht, geen inkijk, iets minder lichtdoorlaat). Daarnaast bestaan er varianten met:

• een te openen deel, handmatig met een draaistang, elektrisch of met een spindel — vooral nuttig om ’s zomers warmte af te voeren;
• een rook- en warmteafvoerfunctie (RWA), die bij brand automatisch opengaat;
• ventilatieroosters in de opstand voor permanente basisventilatie.

Gangbare dagmaten (de binnenwerkse maat van de dakopening) lopen van ongeveer 60 × 60 cm tot langwerpige uitvoeringen van circa 100 × 250 cm. Bestel altijd op de dagmaat van de sparing en niet op de buitenmaat van de koepel.

Isolatie en condens

Een enkelwandige koepel isoleert slecht; een meerwandige uitvoering doet het duidelijk beter, maar blijft achter bij goed isolatieglas. Belangrijker in de praktijk is de opstand: een niet-geïsoleerde koepeltrommel is een koudebrug waar in de winter condens op vormt. Dat druppelt naar binnen en wordt dan aangezien voor een lek terwijl de dakbedekking gewoon heel is. Kies een geïsoleerde opstand en zorg dat de binnenafwerking luchtdicht aansluit, zodat er geen warme binnenlucht in de constructie kan komen.

Veiligheid

Een lichtkoepel is niet betreedbaar. Vallen door een daglichtopening is een bekende oorzaak van ernstige ongevallen bij dakwerk. Waar mensen op het dak komen voor onderhoud, hoort een doorvalbeveiliging — een rooster onder of in de opstand, of een fysieke afscheiding rond de koepel.

Onderhoud en vervanging

• Reinig de koepel jaarlijks met water en een zachte doek; schuurmiddelen en agressieve reinigers krassen en tasten kunststof aan.
• Controleer de aansluiting van de dakbedekking op de opstand bij elke dakinspectie; dat is het punt waar lekkage begint.
• Kunststof veroudert. Vergeling, matheid en haarscheurtjes zijn normale ouderdomsverschijnselen. Een koepel is een slijtdeel met een aanmerkelijk kortere levensduur dan de dakbedekking eronder.
• Vervangen is meestal eenvoudig. Bij een intacte opstand is alleen de koepel te vervangen — een klus van beperkte omvang, mits je de maat correct opneemt en veilig op het dak kunt werken.

Gerelateerde termen

• Koepeltrommel
• Lichtstraat
• Lichtkap
• Plat dak
• Lichtdoorlaat
• Dakraam
• EPDM

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.