Een lichttunnel is een daglichtsysteem dat licht van het dak naar een ruimte zonder buitenmuur brengt via een sterk reflecterende buis. Boven op het dak zit een koepel of vlakke lens, onder in het plafond een diffuser die het licht gelijkmatig de ruimte in verdeelt.
De term wordt ook wel daglichtbuis, lichtkoker of zonnetunnel genoemd. Het is de oplossing voor plekken waar een dakraam of gevelraam niet kan: een inpandige badkamer, een overloop, een gang, een garderobe of een keuken achter in het huis.
Opbouw
Een lichttunnel bestaat altijd uit drie delen:
- De dakopnemer. Een koepel van acrylaat of polycarbonaat, of een vlakke lens. Voor een hellend dak zijn er pansgewijze gootstukken en loodslabben per dakpantype; voor een plat dak een uitvoering op opstand.
- De buis. Een starre buis of een flexibele slang met een spiegelende binnenlaag. De reflectiegraad is bepalend voor de opbrengst — hoogwaardige starre buizen halen ruim 98%, en dan is het lichtverlies per meter klein. Flexibele slangen reflecteren slechter en verliezen door de plooien duidelijk meer licht.
- De plafondafwerking. Een diffuser die het gebundelde licht spreidt, meestal een opaal of prismatische plaat.
Maten en opbrengst
Gangbare diameters lopen van ongeveer 25 tot 55 cm. Een vuistregel uit de praktijk: circa 25 cm voor een kleine ruimte zoals een toilet of kast, circa 35 cm voor een badkamer of gang, en 50 cm en meer voor een woonkeuken of een grotere overloop.
De haalbare buislengte hangt af van het systeem. Starre systemen overbruggen met tussenstukken meerdere meters; flexibele systemen zijn bedoeld voor korte afstanden — bij meer dan ongeveer twee meter blijft er weinig licht over. Elke bocht kost extra licht, dus houd het tracé zo kort en zo recht mogelijk.
Wat een lichttunnel wel en niet doet
- Wel: het brengt op een grijze dag nog steeds bruikbaar daglicht binnen, zonder dat je een dakconstructie hoeft te openen voor een compleet dakraam.
- Niet: het geeft geen uitzicht, geen ventilatie en geen luchtverversing. Voor een inpandige badkamer blijft mechanische afzuiging gewoon nodig.
- Let op zoninval: een lichttunnel op het zuiden kan in de zomer verrassend veel warmte meebrengen. Er zijn uitvoeringen met een dimmer of een instelbare afsluitring.
Condens en isolatie
Het zwakke punt zit in de doorgang door de isolatielaag. Een ongeïsoleerde buis door een koude zolder is een koudebrug: er slaat condens neer die naar de diffuser zakt en dan wordt aangezien voor lekkage. Kies een systeem met een geïsoleerde buismantel of isoleer de buis in de onverwarmde zone, en zorg dat de plafondaansluiting luchtdicht is afgekit of afgetaped. Zo kan warme, vochtige binnenlucht niet langs de buis omhoog kruipen.
Montage en onderhoud
De dakdoorvoer is het kritieke punt: de aansluiting op de dakbedekking of het pannendek moet met het bij het dakvlak passende opnemer- of slabbenstuk worden uitgevoerd. Op een hellend dak vraagt dat om werken vanaf het dak; laat dat doen door iemand die daar veilig kan werken.
Onderhoud is beperkt: de koepel jaarlijks reinigen met water en een zachte doek, zonder schuurmiddel. De diffuser is meestal met een klik- of draaisluiting los te nemen om stof en insecten te verwijderen. Net als bij een lichtkoepel is het kunststof van de dakopnemer een slijtdeel dat op termijn vergeelt.
Gerelateerde termen
- Lichtkoepel
- Lichtstraat
- Lichtkap
- Daglicht
- Koudebrug
- Dakraam
- Lichtdoorlaat
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
