Een ligger is een horizontale balk die vloerdelen, balken of andere constructie-elementen draagt en de krachten overbrengt naar de steunpunten (muren of kolommen). Het verschil met een gewone balk is subtiel: een ligger draagt vaak *andere* balken of een vloer, terwijl “balk” een algemenere term is.
Ligger in de praktijk
Een ligger kun je het beste zien als een hoofddrager: het element dat de overspanning maakt en waarop andere elementen rusten.
Voorbeelden:
- De vloerligger in een schuur draagt de vloerbalken
- De hoofdligger van een overkapping loopt van staander naar staander en draagt de gordingen
- Een stalen ligger boven een doorbraak in een muur neemt de functie over van de verwijderde muur
Soorten liggers
Enkelvoudig opgelegde ligger
Rust op twee steunpunten (bijvoorbeeld twee muren). Dit is de meest voorkomende vorm bij doe-het-zelf projecten.
Doorlopende ligger
Loopt over meerdere steunpunten heen (bijvoorbeeld drie kolommen). Een doorlopende ligger is efficiënter: bij dezelfde afmeting kan hij meer overspannen dan twee losse liggers.
Ingebouwde (ingeklemde) ligger
Vast ingemetseld of gelast aan de steunpunten. Stijver dan een opgelegde ligger, maar complexer om te maken.
Materialen en afmetingen
Hout
| Toepassing | Afmeting (mm) | Max. overspanning |
|---|---|---|
| Vlonderbalk | 50 x 150 | ~2,5 m |
| Vloerligger schuur | 75 x 200 | ~4,0 m |
| Hoofdligger overkapping | 75 x 225 | ~5,0 m |
| Hoofdligger grote constructie | 100 x 250 | ~6,0 m |
Staal
Bij overspanningen boven de 5-6 meter of bij zware belasting wordt vaak een stalen ligger (IPE of HEA-profiel) gebruikt. Voordeel: een stalen ligger is veel slanker dan een houten balk bij dezelfde draagkracht.
Gelamineerd hout (beuken/vurenlamellen)
Gelijmd uit meerdere lagen hout. Sterker dan massief hout, verkrijgbaar in grote afmetingen. Geschikt voor zichtwerk bij overkappingen en veranda’s.
Ligger vs. gording vs. balk
| Term | Draagt… | Richting |
|---|---|---|
| Ligger | Vloer, andere balken | Meestal de grote overspanning |
| Gording | Dakbedekking, kepers | Parallel aan de nok |
| Balk | Algemene term | Horizontaal |
| Latei | Mets
elwerk boven een opening |
Boven deur/raam |
Ligger bij doe-het-zelf projecten
- Vlonder — De liggers vormen het frame waar de vlonderplanken op rusten. Meestal 50×150 of 63×175 mm op maximaal 50 cm h.o.h.
- Overkapping/carport — De hoofdligger loopt van staander naar staander en draagt de gordingen of dakplaten
- Schuur — Vloerliggers dragen de houten vloer, dakliggers vormen de basis van de dakconstructie
Veelgemaakte fouten
- Oplegging te kort — Een ligger moet minimaal 5-10 cm op elke steun rusten. Bij hout op een muur: gebruik een muurschoen of stalen beugel.
- Doorbuiging niet gecontroleerd — Zelfs als een ligger sterk genoeg is, kan de doorbuiging te groot zijn. Vuistregel: maximale doorbuiging is 1/300 van de overspanning (bij 3 meter dus maximaal 10 mm).
Gerelateerde termen
- Balk
- Gordingen
- Kolom
- Hart-op-hart (h.o.h.)
- Onderregel
Wil je direct aan de slag met een professionele bouwtekening? Bij fredsbouwtekeningen.nl vind je bouwtekeningen voor al je doe-het-zelf projecten, compleet met materiaallijsten en stap-voor-stap instructies.
