Een lunet is een halfrond of segmentvormig vlak boven een deur of raam — het boogveld tussen de rechte bovendorpel en de boog erboven. Het woord komt van het Franse lune (maan) en verwijst naar de halvemaanvorm. Dezelfde term wordt in de vestingbouw gebruikt voor een klein, losstaand verdedigingswerk met dezelfde karakteristieke vorm.
Betekenis 1: het boogveld in de gevel
Boven een rechthoekige deur of raam kan een boog worden gemetseld. Het vlak dat daardoor tussen de bovendorpel en de boog ontstaat, is de lunet. Het krijgt vaak een eigen invulling:
- Bovenlicht — een halfrond of waaiervormig raam dat licht in de gang brengt; typisch voor Nederlandse en Vlaamse woonhuizen uit de achttiende en negentiende eeuw
- Reliëf of beeldhouwwerk — bij kerken en monumentale gebouwen
- Fresco of mozaïek — in de Italiaanse traditie
- Gemetseld of gepleisterd vlak — de eenvoudigste, gesloten uitvoering
Bouwkundig is dit meer dan versiering: de boog boven de opening vangt de belasting van het metselwerk op en leidt hem naar de dagkanten. De lunet is dan letterlijk het ontlaste vlak binnen de boog — het draagt niets en kan dus licht en open worden ingevuld.
Betekenis 2: het vestingwerk
In de vestingbouw is een lunet een klein, zelfstandig verdedigingswerk dat vóór de hoofdwal ligt:
- Twee schuin naar voren gerichte facen, die samen een punt vormen
- Twee korte flanken aan de zijkanten
- Een keel aan de achterzijde, meestal open of alleen gesloten met een borstwering of een muur met schietgaten
Die open keel is met opzet zo gemaakt: als de vijand de lunet innam, bood hij hem geen dekking en kon hij vanaf de hoofdwal onder vuur worden genomen. Lunetten werden aangelegd als buitenwerk van een vesting of als schakel in een verdedigingslinie, zoals bij de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Gerelateerde termen
- Boogveld
- Bastion
- Gracht
- Kanteel
- Gevel
- Kozijn
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
