Een megaliet is een grote, meestal onbewerkte of ruw bewerkte steen die in de prehistorie als bouwelement werd toegepast. Het woord is samengesteld uit het Griekse megas (groot) en lithos (steen). Bouwwerken die uit zulke stenen bestaan, heten megalithische monumenten.
Vormen
- Dolmen — een grafkamer van rechtopstaande draagstenen met een of meer zware dekstenen erop. De Nederlandse hunebedden zijn hier een variant van
- Menhir — een enkele, rechtop geplaatste staande steen
- Cromlech — een kring of rij van staande stenen, zoals bij Stonehenge
- Steenkist en ganggraf — grafvormen waarbij de kamer via een gang toegankelijk is
In Nederland liggen ruim vijftig hunebedden, vrijwel allemaal in Drenthe. Ze zijn gebouwd door de mensen van de trechterbekercultuur uit zwerfkeien die door het landijs in de voorlaatste ijstijd naar ons land zijn gebracht — er is in Drenthe immers geen natuursteen in de ondergrond.
Bouwkundig gezien
Megalithische bouw is drooggestapelde constructie in zijn zuiverste vorm: geen mortel, alleen massa, wrijving en een doordacht evenwicht. De draagstenen staan schuin naar binnen, zodat de deksteen ze naar elkaar toe drukt in plaats van uiteen. Wat er nu nog staat, staat er dus niet toevallig — het zijn de constructies die het principe goed toepasten.
Over het transport bestaan verschillende reconstructies: sleeën, rolhouten, hefbomen en aardhellingen worden alle genoemd. Zeker is dat het werk van een grote groep mensen was, met eenvoudige hulpmiddelen die verrassend effectief zijn wanneer je ze goed toepast.
Gerelateerde termen
- Hunebed
- Dolmen
- Cromlech
- Natuursteen
- Breuksteen
- Cyclopisch
- Monoliet
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
