Een monument is een gebouw, object of terrein dat vanwege zijn schoonheid, betekenis voor de wetenschap of cultuurhistorische waarde wettelijk is beschermd. In Nederland is de aanwijzing van rijksmonumenten geregeld in de Erfgoedwet; daarnaast kennen provincies en gemeenten hun eigen monumentenlijsten.
Naast de formele bescherming bestaat er ook ‘beschermd stads- of dorpsgezicht’: dan is niet één pand beschermd, maar het karakter van een heel gebied.
Inhoudsopgave
Soorten bescherming
- Rijksmonument — aangewezen door de minister, geregistreerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
- Provinciaal of gemeentelijk monument — aangewezen door provincie of gemeente, met eigen regels en soms eigen subsidie
- Beschermd gezicht — het gebied is beschermd; wijzigingen worden vooral aan de buitenkant getoetst
- Karakteristiek of beeldbepalend pand — geen monument in juridische zin, maar wel met extra regels in het omgevingsplan
Toepassing
Wat betekent dat als je aan zo’n pand wilt werken?
- Vergunning. Wijzigen, verbouwen of slopen van een beschermd monument is vergunningplichtig. Dat geldt ook voor onderdelen die je van buiten niet ziet: schouwen, stucplafonds, trappen, kapconstructies en historisch glas
- Gewoon onderhoud mag. Onderhoud waarbij materiaal, detaillering, kleur en uitvoering ongewijzigd blijven, is in beginsel vergunningvrij. Twijfel je? Vraag vooraf een vooroverleg aan bij de gemeente — dat is gratis of goedkoop en voorkomt handhaving achteraf
- Subsidie. Voor rijksmonumenten bestaan landelijke regelingen. Eigenaren van een rijksmonument met woonfunctie kunnen de woonhuissubsidie aanvragen, met een subsidiepercentage van maximaal 38 procent van de kosten van gesubsidieerde onderhoudswerkzaamheden. Voor andere rijksmonumenten is er de Subsidieregeling instandhouding monumenten (Sim), met percentages van 30 of 50 procent voor gebouwde en groene rijksmonumenten. Kijk voor de actuele voorwaarden, termijnen en de lijst met subsidiabele werkzaamheden bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
- Isoleren. Isoleren mag vaak wel, maar de oplossing moet passen bij een dampopen, vochtbufferende constructie. Voorzetwanden met een dampdichte folie op oud metselwerk leiden regelmatig tot vocht- en houtrotschade
- Kies een gespecialiseerde uitvoerder. Voor restauratiewerk bestaan erkenningsregelingen voor restauratiebedrijven; de gemeente vraagt daar bij subsidie vaak om
Gerelateerde termen
- Erfgoed
- Omgevingsvergunning
- Welstandscommissie
- Muurhuis
- Modelboerderij
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
