Een muraltmuur is een laag betonnen muurtje op de kruin of aan de buitenzijde van een zeedijk, opgebouwd uit horizontale betonnen platen tussen betonnen palen. De muurtjes zijn ongeveer een meter hoog en waren bedoeld als goedkope manier om een dijk te verhogen zonder het hele dijklichaam breder en zwaarder te hoeven maken.
De constructie is genoemd naar jonkheer ir. R.R.L. de Muralt, die tussen 1903 en 1913 hoofd was van de technische dienst van het waterschap Schouwen. Na de stormvloed van 1906 ontwikkelde hij dit systeem; in 1910 kreeg hij er octrooi op.
Waarom ze zijn gebouwd
Een dijk verhogen op de klassieke manier betekent het hele profiel meegroeien: hoger én breder, met veel grondverzet en veel grondaankoop. Dat was voor de Zeeuwse waterschappen in het begin van de twintigste eeuw nauwelijks te betalen.
De Muralt draaide het om. Door bovenop de bestaande kruin een licht betonnen muurtje te zetten, won je meteen ongeveer een meter waterkerende hoogte tegen een fractie van de kosten. Vanaf 1906 tot in de jaren dertig is op deze manier zo’n 120 kilometer muurtje gebouwd, ongeveer een derde van alle Zeeuwse zeedijken van dat moment. In de volksmond heetten ze wel “de Chinese muur van Zeeland”.
Waarom ze weer zijn verdwenen
Bij de watersnoodramp van 1953 bleek de constructie niet te voldoen. Een dun muurtje op de kruin voegt hoogte toe, maar niet de massa en het brede profiel die een dijk nodig heeft om golfaanvallen en overslag te weerstaan. Waar water eroverheen sloeg, werd de achterzijde uitgespoeld en bezweken dijk en muur samen.
Bij de dijkversterkingen na 1953 zijn de meeste muraltmuurtjes daarom verwijderd. Op enkele plaatsen in Zeeland en op Schouwen-Duiveland staan nog restanten, die inmiddels als cultuurhistorisch erfgoed worden beschermd en onderhouden.
Wat je eraan kunt zien
- Betonnen palen op regelmatige afstand, met daartussen drie of vier horizontale, in sponningen geschoven betonnen platen
- Vroeg twintigste-eeuws, ongewapend of licht gewapend beton, vaak met zichtbare grindnesten en carbonatatieschade
- Soms een ingegoten jaartal of de naam van het waterschap
- De muurtjes staan tegenwoordig zelden nog op een actieve waterkering, maar in het landschap achter de huidige dijk
Gerelateerde termen
- Dijk
- Kruin
- Waterkering
- Golfoverslag
- Beton
- Carbonatatie
- Monument
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
